تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 520

مساهمون:

ص٥٢٠
باب ببغداد نقل كرديم ، و اينك اسامى تأليفات او به ترتيب حروف اوائل آنها تا آخر لفظ هر كتابى : اول رساله « حجية المظنة فى الجملة » يعنى ظنى كه منطبق بر قول بمطلق ظنون و ظن خاص هر دو بشود ، كه تا دليل انسداد رسيده . دويم « رساله در حرمت غيبت و فروع آن » . سوم كتاب « دلائل الاحكام در شرح شرايع الاسلام » از اول طهارت تا حدود و قصاص ، كه فقط قضا و شهادات و قليلى از وقف از آن را شرح نكرده ، در غايت بسط و تفصيل با عبارات موجزه فصيحه بعنوان « قوله ، قوله » در چندين جلد ، جلدى در طهارت جلدى در نماز تا نماز مسافر كه در شوال سنه 1246 از تأليف آن فارغ شده ، جلدى در أفعال نماز تا آخر روزه ، جلدى در زكات و خمس ، دو جلد در متاجر ، جلدى در مكاسب محرمه تا آخر رهان ، جلدى در نكاح ، جلدى در طلاق ، جلدى در ظهار و لعان و ايلاء و خلع و مبارات جلدى در متعه تا آخر نفقات ، جلدى در غصب ، جلدى در صيد و ذباحه و اطعمه و اشربه ، و به‌طورىكه از « قصص ، ص 9 » و « الذريعة ج 8 شماره 1013 » برمىآيد نسخ متعدده مختلفه اين مجلدات در كم و زياد بودن عده كتب و مباحث فقه مختلف است يعنى كاتبين و مستنسخين آنها در ضميمه نمودن مباحث و تشكيل جلدى بطرق مختلفه رفته‌اند كه كاتبى كتابى را جزء جلدى و ديگرى آن را جزء جلد سابق يا لاحق آن قرار داده و تمام دوره آن به‌طورىكه در « الذريعة » دارد ، نزد أحفاد او در كربلاء موجود است ، و قدرى از كتاب وقف كه تأليف آن باقى بوده يكى از شاگردانش آن را تأليف و تمام نموده ، و شاگرد ديگرش مؤلف « قصص » بر آن حواشى نوشته ، چنان‌كه خود در ( ص 72 ) فرموده . چهارم كتاب « ضوابط الاصول » در اصول فقه ، دو جلد ، كه خود بدان معروف شده و او را « صاحب ضوابط » مىگويند ، در « قصص العلماء : 8 » مىفرمايد : آن را در مدت دو ماه تأليف كرده در سال طاعون ، و نسخه را به نحوى نوشته كه در اكثر صفحات سطور در اوائل و اواخر در حروف متفق شده مثلا يك صفحه در اول هر سطر ألف داشته در آخر آن در همهء سطور نون بوده يا لام بوده و هكذا ، و در مدت دو ماه تأليف همه دوره اصول با آن متانت ، آن‌هم نسخهء اصل را بنحو مزبور نوشتن كه حروف اول و آخر سطور متفق باشد ؛ نيست مگر از تأييد الهى ، انتهى .