تذكر لازم : در جلد اول اين كتاب در ( سال 1204 عنوان 100 ص 179 ) ما نوشتيم كه در « روضات الجنات : 678 » تصريح كرده كه مرحوم مير سيد محمد بروجردى كه جد پدرى سيد بزرگوار بحر العلوم صاحب عنوان اعلى اللّه مقامه يعنى پدر مرحوم سيد عبد الكريم والد آن جناب باشد پسر خواهر علامه مجلسى و از جملهء اولاد دختران پدرش ملا محمد تقى بوده و بههمينجهت نوادهاش سيد بحر العلوم تعبير از علامه مجلسى بدائى خود نموده ، و بعد از آن نوشتيم كه اين سخن اشتباه است و سيد محمد قرابت بخانواده مجلسى داشته ليكن نه از اينكه مادرش خواهر ملا محمد باقر علامه مجلسى و از جمله اولاد دختران پدرش مرحوم ملا محمد تقى باشد ، چه ملا محمد تقى چهار نفر دختر داشته و شوهران هريك در « تذكرة الانساب » و غيره معين و معلوم و هيچكدام از آنها زوجهء سيد عبد الكريم بروجردى نبودهاند كه در نتيجه ، سيد محمد فرزندش خواهرزاده علامه مجلسى بوده باشد . و چون آن كتاب مطبوع و منتشر شد و در قم از لحاظ مبارك مرحوم حجة الاسلام آية اللّه العظمى آقاى بروجردى - اعلى اللّه مقامه - گذشت ، در تثبيت كلام مرحوم بحر العلوم و توضيح خواهرزاده بودن جد بزرگوارش سيد محمد بمجلسى مرحوم ، شرحى در طى نامهئى مورخ به ( 19 صفر 1380 ) بافتخار اين فقير تحرير و ارسال فرمودند و در آن نامه مباركه نخست چند موضع از كتاب « شرح مفاتيح » مرحوم سيد محمد را كه در آنها تعبير از علامه مجلسى به ( خالى ) و از پدرش ملا محمد تقى به ( جدى ) نموده مرقوم داشتهاند ، سپس در تصحيح كلام بحر العلوم و توضيح خواهرزاده بودن جدش سيد محمد بعلامه مجلسى ، مرقوم داشتهاند كه مادر سيد محمد دختر ملا محمد صالح مازندرانى از زوجهاش آمنه خاتون ( دختر ملا محمد تقى مجلسى و خواهر علامه مجلسى ) بوده ، و بنابراين علامه مجلسى دائى مادر سيد محمد ، و پدرش ملا محمد تقى جد مادرى آن مخدره مىشود ، و همچنين زوجه سيد محمد كه مادر سيد مرتضى باشد دختر سيد ابو طالب بن سيد ابو المعالى كبير ، و مادر سيد ابو طالب نيز دختر ملا محمد صالح از آمنه خاتون مذكور . بوده ، و حاجى نورى از اينها اطلاعى نداشته كه نگاشته ، انتهى ما فى المراسلة المذكورة .
لكن بقى اشكالنا فى أن أم السيد محمد التى كانت بنت الملا محمد صالح ؛ أية بناته كانت ، مع معلومية كل من أزواج بناته الاربعة و ليس أحد منهم السيد عبد الكريم والد السيد محمد ، الا ان يقال ان إحداهن الغير المعلومة لنا كانت زوجة السيد عبد -
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 428
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٤٢٨