الحسن العسكرى عليه و على آبائه الكرام درگذشته مىتواند بود كه از مقولهء غلط در كشف باشد چنانچه شيخ محيى الدين و بعضى از اكابر اين طايفه را در دعوى مهدوية و خاتم الولاية بودن واقع شده يا غلط در تشخيص محمد بن العسكرى باشد ، چنانچه در نفحات تلويحا و در حاشيهء آن تصريحا مثل اين تخطئه از ملا نظام الدين هروى در باب تشخيص خضر ( ع ) نسبت به جناب شيخ منقول است و بالجمله چون ركن الدين علاء الدوله قدس سره مشهور بوده به صحبتدارى خضر ( ع ) و مولانا نظام الدين از وى احوال خضر ( ع ) معلوم مىكرده همانا كه احوال بر وجهى فرموده كه مرضى مولاناء مذكور نبوده و از اين جهت به او گفت كه اين حال خضر تركمان است نه حال خضر ترجمان . يعنى حال خضر نامى است از تراكمه نه حال خضرى كه ترجمان و واسطهء ميان حق و خلق و حاصل كلام آنكه بر قياس تخطئه ملا نظام الدين مىتوان گفت كه آن محمد بن الحسن العسكرى كه شيخ را بر گذشتن او اطلاع حاصل شد نه محمد بن الحسن العسكرى است كه در عسكر سامرهء بغداد متولد شد بلكه محمد بن حسن العسكرى ديگر بوده كه در عسكر اهواز يا عسكر مصر بوده و خدمت شيخ تشخيص حال نفرموده با آنكه آنچه در اين رساله به او منسوب است معارض است به آنچه در فصل نبوات و ما يضاف اليها از رسالهء بيان الاحسان لاهل العرفان مذكور ساخته و فرموده كه مهدى را عليه سلام اللّه و سلام جده خاتم النبين از هر سه نطفه يعنى صلبى و قلبى و حقى نصيبى اكمل و حظى اوفر من حيث الاعتدال لا غالبا و لا مغلوبا بود . اگر در حيات است و غايب سبب غيبت او تكميل اين صفات است تا چنان شود كه در حد اوسط افتد و از افراط و تفريط ايمن گردد و بر حق ثابت شود و اگر هنوز به وجود نيامده است ، بىشك به وجود خواهد آمد و به كمالى كه شأن مصطفى ( ص ) است خواهد
چهل مجلس ( فارسى ) — صفحة 108
مساهمون: علاء الدوله سمنانى
ص١٠٨