فرمود : و كارهائى است كه وابسته به مشيّت الهى است ، هر چه را بخواهد مقدّم داشته و هر چه بخواهد واپس مىدارد ، و اين معناى سخن خداى متعال است كه فرموده :
" يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ "
. « 1 »
امام باقر عليه السّلام در حديث ديگرى درباره اين آيه :
" وَ لَنْ يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْساً إِذا جاءَ أَجَلُها "
، خداوند هرگز مرگ كسى را - هنگامى كه اجلش فرا رسد - به تأخير نمىاندازد . فرمود :
زمانى كه اجل فرود آيد و نويسندگان آسمان آن را بنويسند ، اين اجل را خداوند به تأخير نمىاندازد . « 2 »
علامه مجلسى رحمه اللّه در اين باب از بحار همان داستانى را كه آدم عليه السّلام چهل سال از عمر خود را به داود بخشيد و ما آن را در روايات مكتب خلفا آورديم ، آورده است . « 3 »
اين معناى " بداء " در روايات امامان اهل بيت عليهم السّلام بود ، امّا " بداء " به اين معنى كه ، " براى خداوند رأى جديد و تازهاى در كار پيدا شود كه پيشتر آن را نميدانسته " - معاذ اللّه - اين ديدگاه در مكتب اهل بيت منكر و مردود است ، و ما از آن به خدا پناه مىبريم . ديدگاه امامان اهل بيت عليهم السّلام در اين باره همان است كه مجلسى از امام صادق آورده ، امام عليه السّلام فرموده :
من زعم انّ اللّه عزّ و جلّ يبدو له فى شىء لم يعلمه امس فأبروا منه .
هر كس گمان كند كه براى خداى عزّ و جلّ در چيزى ، رأى تازه و جديدى پيدا مىشود كه پيشتر آن را نمىدانسته ، از او بيزارى بجوئيد . « 4 »
اثر اعتقاد به بداء
اگر كسى معتقد گردد كه ، برخى از انسانها كه در زمره نيكبختان قرار گرفتهاند هرگز حالشان عوض نگردد و هيچگاه در رديف بدبختان قرار نمىگيرند ، و برخى از انسانها كه در
هامش
( 1 ) - بحار ( جلد 4 ص 102 ) به نقل از امالى شيخ مفيد .
( 2 ) - همان به نقل از تفسير على بن ابراهيم .
( 3 ) - همان به نقل از علل الشرايع .
( 4 ) - بحار ( جلد 4 ص 111 ) به نقل از اكمال الدين صدوق .