كسانى كه هدايت كرديم و برگزيديم . كسانى كه هرگاه آيات خداى رحمان بر آنان تلاوت مىشد ، سجدهكنان و اشكريزان به خاك مىافتادند . « 1 »
صراط و راه اينان دين اسلام ، و سيره و روش زندگىشان عمل به آن بود ، همان كه مردم را به آن فرا مىخواندند .
2 -
الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ
: كسانى كه بر آنان غضب شده ، اينان تنها قوم يهود بودند كه خداى متعال در سوره بقره آنان را معرّفى كرده و فرموده :
وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ
.
ذلّت و خوارى و بيچارگى بر آنان مقرّر شد ، و با خشم خدا قرين آمدند ، و اين بدان سبب بود كه به آيات الهى كفر مىورزيدند ، و پيامبران را به ناروا مىكشتند ، و اين براى آن بود كه نافرمانى كرده و تجاوز مىنمودند . « 2 »
همانند اين تعبيرات درباره آنان ، در سوره آل عمران ( 112 ) ، نيز ، آمده است .
3 -
وَ لَا الضَّالِّينَ
: ضالّين : گمراهان ، همه كسانى كه از اسلام روى گردانند ، چنان كه در سوره آل عمران ( 85 - 90 ) با صراحت فرموده :
وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ . . .
وَ أُولئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ
.
هر كس جز اسلام دينى را برگزيند از او پذيرفته نخواهد شد . . . و آنان همان گمراهانند .
4 - يهدى : هدايت مىكند ، شرح آن را در بحث هدايت « ربّ العالمين » بجوييد .
هامش
( 1 ) - مريم / 58 .
( 2 ) - بقره / 61 .