ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ ( ) وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ
.
اما آنان كه بدبخت شدند ، در آتشند و براى آنان در آنجا " زفير و شهيق " [ نالههاى بلند دم و بازدم ] است ( ) و تا آسمانها و زمين برپاست جاودانه در آن مىمانند ، مگر آنچه پروردگارت " بخواهد " كه پروردگار تو هر چه را بخواهد انجام مىدهد ( ) و اما آنان كه خوشبخت شدند ، در بهشتاند و تا آسمانها و زمين برپاست جاودانه در آن مىمانند ، مگر آنچه پروردگارت " بخواهد " ، بخششى است پيوسته . « 1 »
همانند اين دو آيه در سورههاى اسراء ( 86 ) و فرقان ( 51 ) نيز آمده است .
اما معناى آيات گذشته چنين است :
1 - خداوند سبحان در مورد اول فرمود :
" أَ لَمْ تَرَ إِلى رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ "
آيا نديدى خداوند چگونه - بعد از ظهر - به تناسب نزديكى خورشيد به مغرب ، سايه را به سوى مشرق گسترش داد تا آنگاه كه غروب كرد به حدّ نهائىاش در شب رسانيد و اگر " مىخواست " سايه را هميشه ساكن قرار مىداد ، يعنى : گسترش سايه و حركت آن به " مشيت و اراده " الهى است و از خواست خدا بيرون نيست .
2 - خداوند در مورد دوم فرمود : اهل جهنم براى هميشه در آتشند ، و اهل بهشت براى هميشه در بهشت ، و اين با قدرت و " مشيت " خداوندى است و از خواست خدا بيرون نيست .
ب - مشيّت در اصطلاح قرآنى
هرگاه پس از واژههاى : رزق ، هدايت ، عذاب ، رحمت و مشتقات آنها در قرآن كريم ، بحث از " مشيّت خدا " آمده ، مقصود آن است كه جريان رزق و روزى و هدايت و امثال
هامش
( 1 ) - هود / 106 - 108 .