و از امام على عليه السّلام روايتى است كه فرموده :
آيا مىدانيد درهاى جهنم چگونهاند ؟ راوى مىگويد گفتيم : مانند همين درهاست ، فرمود : نه ، بلكه چنين است : دستش را روى دستش نهاد و آن را گشود ، يعنى درهاى جهنّم مانند خود جهنم روى هم سوارند . و در تفسير قرطبى بعد از آن آمده است : برخى از درها روى برخى ديگر است ، و از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه : اهل هر طبقه در همان طبقه هستند . « 1 »
و باز از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت است كه در تفسير ( جزء مقسوم ) فرموده :
براى هر درى از درهاى جهنم ، گروه معينى از اهل آتش تقسيم شدهاند كه هر گروهى به مقدار اعمالى كه انجام دادهاند عذاب مىشوند . « 2 »
در خاتمه ، با آوردن پارهاى از احاديثى كه آيات گذشته را شرح كرده و نتايج اعمال را به اجمال و تفصيل بيان مىدارد ، اين بحث را به پايان مىبريم :
1 - در اصول كافى از امام جعفر صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود :
هر كس مؤمنى را خشنود كند خداى عزّ و جلّ از اين خشنودى موجودى را بيافريند كه به هنگام مرگ ملاقاتش كرده و به او مىگويد : اى ولىّ خدا ! مژده باد تو را كه در كرامت و رضوان خدا هستى ، پس از آن پيوسته با اوست تا به گور رفته و همين مژده را به او بدهد .
پس از برانگيخته شدن نيز به ديدارش رفته و همان بشارت را به او مىدهد و در كنار او مىماند تا در مراحل سخت و هولناك پيوسته نويدش داده و دلشادش دارد . آن شخص به او مىگويد : رحمت خدا بر تو باد ، تو كه هستى ؟ مىگويد : من همان خشنودى و سرورى هستم كه بر فلان كس وارد آوردى . « 3 »
2 - در كتاب بحار به نقل از معانى الأخبار صدوق از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود :
هامش
( 1 ) - به تفسير آيه در مجمع البيان و تفسير قرطبى و سيوطى مراجعه شود .
( 2 ) - تفسير سيوطى ، الدر المنثور ، جلد 4 ص 99 - 100 .
( 3 ) - اصول كافى جلد 2 ص 191 حديث 12 .