كرديم كه از زير آنان جريان يابد . « 1 »
7 - رواسى : كوههاى ثابت و استوار ، مفرد آن راسى است .
8 - قضاهنّ : قضا در اينجا به معناى تقدير و اتمام خلقت است ، يعنى خلقت آسمانها را در دو روز مقدر كرد و به اتمام رسانيد .
9 -
أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها
: يعنى : وظيفه فرشتگان هر آسمان را به آنان ياد داد ، و به ايشان آموخت كه چه بايد بكنند ، و براى چه آفريده شدهاند ، ساير مخلوقات آسمانها را نيز چنان رام و مسخّر فرموده كه بر وفق نظامى كه براى آنان آفريده حركت كنند .
10 - سمك : سقف ، فاصله هر چيزى از پايين به بالا ، چنان كه عمق ، فاصله هر چيز از بالا به پايين است .
11 - بناها : بنا يعنى ساختن و برپا داشتن ، و در آيه يعنى : آسمان را دقيق و ميزان و محكم آفريد .
12 - سوّى : سوّاه ، يعنى : آن را در مسير كمال و استعداد مورد نظر قرار دارد .
13 - اغطش : اظلم ، آن را تاريك كرد .
14 - ضحى : طلوع خورشيد و روشنائى نور آن و بر آمدن روز .
أَخْرَجَ ضُحاها ،
يعنى : روزش را آشكار كرد .
15 - دحاها : دحا يعنى بسط و گسترش و هموار كردن .
وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها ،
يعنى :
زمين را گسترانيد و براى سكونت و بهرورى بشر ، آن را مهيّا و هموار ساخت .
16 - طحاها : بسطها ، يعنى : آن را گسترش داد .
17 - مددناها : مدّ يعنى : گسترش طولى پيوسته ، و در آيه يعنى : زمين را براى زندگى بر روى آن ، گسترده و هموار كرديم .
18 - موزون : وزن يعنى : اندازهگيرى اجسام با چيزى برابر خود از حيث سبكى و سنگينى يا درازا و پهنا و يا گرما و سرما ، و :
أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ ،
يعنى : هر چيزى را در زمين به تناسب محيط خاص ، هدف مورد نظر ، مقدار نياز و مقتضاى حكمت
هامش
( 1 ) - هدايت تسخيرى را در مبحث انواع چهارگانه هدايت ، در آينده بررسى مىكنيم .