الْأَرْضِ وَ أَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ * وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ *
و هنگامى كه پروردگارت به فرشتگان گفت : من در روى زمين ، جانشينى قرار خواهم داد . فرشتگان گفتند : آيا كسى را در آن قرار مىدهى كه فساد و خونريزى كند ؟ ! ما تسبيح و حمد تو را به جا مىآوريم ، و تو را تقديس مىكنيم . فرمود : من حقايقى را مىدانم كه شما نمىدانيد .
سپس علم اسماء [ اسرار آفرينش ] را همگى به آدم آموخت . بعد آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود : اگر راست مىگوييد اسامى اينها را به من خبر دهيد ! گفتند : منزهى تو ! ما چيزى جز آنچه به ما آموزش دادهاى نمىدانيم ، تو دانا و حكيمى . فرمود : اى آدم ! آنان را از اسامى [ حقايق ] اين موجودات آگاه كن . و هنگامى كه آنان را آگاه كرد ، فرمود : آيا به شما نگفتم كه من ، غيب آسمانها و زمين را مىدانم ؟ ! و نيز مىدانم آنچه را شما آشكار مىكنيد ، و آنچه را پنهان مىداشتيد ! و هنگامى كه به فرشتگان گفتيم : براى آدم سجده كنيد ! همگى سجده كردند ، جز ابليس كه سرباز زد ، و تكبّر ورزيد ، و از كافران شد . « 1 »
شرح كلمات
1 - خليفة و خليفة اللّه فى الأرض .
الف - خلف : خلف زيد عمرا ، يعنى : زيد بعد از عمر آمد ، يا زيد بعد از عمرو به اداره امور پرداخت . « 2 » معناى اول مانند اين آيه :
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ
يعنى : بعد از آنان فرزندانى آمدند . « 3 »
و معناى دوم مانند :
وَ قالَ مُوسى لِأَخِيهِ هارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي
يعنى : موسى به برادرش هارون گفت بعد از من [ در نبود من ] به اداره و اصلاح امور قومم بپرداز . « 4 »
هامش
( 1 ) - بقره / 34 - 30 .
( 2 ) - معجم الفاظ القرآن الكريم ، ماده : خلف .
( 3 ) - اعراف / 169 و نيز ماده : خلف از مفردات راغب .
( 4 ) - اعراف / 142 .