هر چه باشد و لو عمر نوح كند و تمامش بعبادت بگذراند مخلد در عذاب است چه طبيعى باشد يا مشرك يا يهود و نصارى و مجوس يا اهل ضلالت و بدعت يا منكر ضرورى دين يا مذهب باشد . قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ هر كس اهل شما باشد از اولاد و احفاد چه نسبت سببى داشته باشند يا نسبى و در تحت عيلولت و فرمان شما هستند ، و تعبير باهل با اينكه بر هر فرد مسلمان واجب است امر بمعروف و نهى از منكر نسبت بجميع افراد مسلمين و واجب است ارشاد و هدايت نسبت بجهال براى اين است كه اولا اهل اطاعت او را ميكنند بخلاف ديگران ، و ثانيا انسان علاقه و محبت نسبت باهل خود دارد و در مقام جلب نفع آنها و دفع ضرر از آنها است . ناراً آتش جهنم است و اين آتش هميشه افروخته است لكن هيزم را كه در ميان آتش بيندازند آتش ميگيرد و شعلهور مىشود لذا ميفرمايد : وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ اهل جهنم خود به زبان ما در ميگيرند و از خود آنها شعله آتش بلند مىشود ، و تعبير به حجاره گفتند : سنگ كبريت است كه او هم در آتش شعلهور مىشود لكن آنچه به نظر ميآيد مراد اصنام مشركين است كه از سنگ ميتراشند كه ميفرمايد . إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ انبياء آيهء 95 . و حصب برافروختگى است ، و از اقوال ابراهيم بمشركين ميفرمايد : أَ تَعْبُدُونَ ما تَنْحِتُونَ صافات آيهء 95 ، و نحت تراشيدن است . عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ خزنهء جهنم كه با تازيانههاى آتشى و عمودهاى آتشى كه بر بدن آنها و بر فرق آنها ميزنند و غلهاى آتشى كه به گردن آنها مياندازند با سلاسل و حميم جهنمى كه بر سر آنها ميريزند كه ميفرمايد : خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلى سَواءِ الْجَحِيمِ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ دخان آيهء 47 . و ميفرمايد : خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ الحاقة آيهء 30 الى 32 . و گفتند حميم مس آب شده است ، و نيز ميفرمايد : فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ وَ لَهُمْ مَقامِعُ
اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى )ج ۱۳ — صفحه 76
پدیدآورندگان: السيد عبد الحسين الطيب
ص۷۶