[ سوره المزمل ( 73 ) : آيه 20 ]
إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى وَ آخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ آخَرُونَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْراً وَ أَعْظَمَ أَجْراً وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 20 )
ترجمه در طى تفسير بيان مىشود ان شاء اللَّه تعالى .
إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ
مراد قيام بر عبادت است ، بعضى گفتند : كلمه ادنى بمعنى اقرب است يعنى قريب به دو ثلث شب ظاهر بمعنى كمتر است يعنى كمتر از دو ثلث قيام ميكنى .
وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ
عطف بادنى است يعنى قيام ميكنى نصف شب را و ثلث شب را ، معلوم مىشود كه قيام حضرت در ليالى مختلف بوده در بعضى كمتر از دو ثلث و در بعضى نصف و در بعضى ثلث شب .
وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ
بعض خواص اصحاب مثل امير المؤمنين و ابا ذر و اقران ابا ذر كه آنها هم قيامشان همين نحو بوده بلكه دارد بسا تمام شب را قيام ميكردند تا اينكه پاهاى آنها ورم كرد بالاخص در ميان ائمه اطهار بسيار آنها شب استراحت نميكردند و تمام مشغول بعبادت بودند ، حتى دارد كنيز حضرت زين العابدين ( ع ) كه سه سال در خانه حضرت بود گفت كه : يك شب بر حضرت بستر خواب انداخته نشد و يك روز سفرهء نهار اشاره به اينكه تمام روزها روزه بود و تمام شبها را بعبادت قيام مينمود ، و در حق حضرت رضا ( ع ) دارد در حال مسافرت از مدينه بخراسان شبى هزار ركعت نماز بجا ميآورد ، و در مورد موسى بن جعفر ( ع ) دارد : در حبس تمام روزها روزه و شبها به عادت از نماز و سجده و امثال اينها و استراحتش فقط قليلى از شب از بعد از فراغ عشاء تا نصف شب .
وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
نظر به اينكه در آن زمان ساعت نبوده كه دقيقه شمار باشد نوعا نميدانستند نصف شد يا ثلث يا دو ثلث شب چه وقت است و همچنين اوقات روز لذا خداوند اوقات صلوات فرائض را منوط بحس بصر قرار دارد صلوة ظهر بزيادتى ظل شاخص پس از غايت نقصانش ، و مغرب را بزوال حمرهء مشرقيه ، و