[ سوره ق ( 50 ) : آيه 7 ]
وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ ( 7 )
و زمين را كش داديم او را و القاء كرديم بر روى او كوهها و جبال و رويانيديم در زمين از هر زوجى با بهجت و خوش نمايى .
وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها
كرهء زمين ابتدا در ميان كرهء آب بود بواسطهء تموج درياها آمد روى آب و اول نقطهاى كه از آب خارج شد زمين كعبه بود و مكه معظمه كه ميفرمايد :
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً
آل عمران ، آيه 90 بعد از آن بتدريج از آب يك ربع كرهء زمين خارج شد و سه ربع آن در آب است كه ربع مسكونش نامند و لذا مكه را ام القرى ناميدند و به اين مناسبت پيغمبر را امى نام نهادند نه بمعنى بىسواد كه مفسرين گفتند .
وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ
اين كوهها و جبال بمنزلهء لنگر كشتى است كه زمين متزلزل نشود و لذا در علامات قيامت موقعى كه كوهها از هم پاشيده مىشود زمين متزلزل مىشود كه ميفرمايد :
وَ إِذَا الْجِبالُ نُسِفَتْ
مرسلات آيه 10 ، و ميفرمايد :
إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها
زلزال آيه 1 .
وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ
زوج در اينجا گفتند بمعنى صنف است يعنى از هر صنفى از اصناف نباتات رويانيديم در زمين با بهجت مثل گلها و رياحين و شكوفهها و اوراق سبز و خضرويات كه منظرهء آنها بهجت مىآورد و موجب مسرت مىشود و كيف و لذت دارد .
[ سوره ق ( 50 ) : آيه 8 ]
تَبْصِرَةً وَ ذِكْرى لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ ( 8 )
بينايى و يادآورى است براى بندگانى كه بازگشت به خدا كنند . اين خلقت آسمان و تزين بكواكب و امتداد زمين و نصب جبال و انبات خضرويات تمام دليل و برهان و آيت حق است لكن اهل غفلت و هوى و هوس به نظر سطحى به آنها نظر مىكنند بلكه موجب غفلت آنها مىشود ، و اما اهل حق به نظر عمقى نظر مى كنند و هر يك را دليل بر قدرت و علم و حكمت حق ميگيرند چنانچه گفت :
برگ درختان سبز در نظر هوشيار * هر ورقش دفترى است معرفت كردگار