مضطرب و متحير هستند .
بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ
ممكن است مراد از حق قرآن باشد كه گاهى گفتند سحر است و گاهى گفتند آموخته از ديگران است - گاهى گفتند مفترى است ، گاهى گفتند رجز است ، و ممكن است حق رسول باشد كه گاهى گفتند مجنون است ، گاهى گفتند ساحر است ، گاهى گفتند شاعر است .
لَمَّا جاءَهُمْ
چون آمد آنها را رسول يا قرآن
فَهُمْ فِي أَمْرٍ
در امر حق كه رسول باشد يا قرآن مريج مختلط هستند متحير و مضطرب نميدانند چه بگويند و نميخواهند قبول كنند و بپذيرند .
[ سوره ق ( 50 ) : آيه 6 ]
أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها وَ ما لَها مِنْ فُرُوجٍ ( 6 )
آيا پس از اين نظر نميكنند به طرف آسمان بالاى سر آنها چگونه بنا نموديم آن را و زينت داديم او را و نيست از براى آن فرجه .
أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ
چون انسان در هر نقطه از زمين باشد آسمان بالاى سر اوست و نگاه به بالا كنيد مىبينيد كه چه قدرت نمايى كه بدون اينكه بجايى وصل شده باشد يا بر جايى اعتماد كرده باشد كه ميفرمايد :
خَلَقَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها
لقمان آيه 9 ، و سر اينكه در اينجا مفرد بيان فرموده براى اين است كه آنچه ديده مىشود همان آسمان اول است و بقيه آسمانها مشاهد انسان نيست .
كَيْفَ بَنَيْناها
به اين عظمت و استقامت و استحكام
وَ زَيَّنَّاها
به اين ستاره ها و خورشيد و ماه و از اين جمله استفاده مىشود كه تمام اين كواكب از ثوابت و سيارات در آسمان اول هستند با اين همه بعدى كه از يكديگر دارند ، چنانچه در جاى ديگر ميفرمايد :
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ
فصلت آيه - 11 كه صريح است در اين دعوى و شرحش گذشت .
وَ ما لَها مِنْ فُرُوجٍ
هيچگونه شكافى و رخنهاى و انفصالى در او نيست محيط بجميع كرات سفليه است .