البته امر بجهاد مىشد و كفار به عذاب اليم گرفتار ميشدند .
هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
كه وارد مسجد الحرام شويد براى اعمال عمره .
وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ
چون محل هدى عمره مكه است و محل هدى حج منى است نگذاشتند وارد مكه شويد و هدى را به محل جود ذبح كنيد و محل شدند و بمدينه مراجعه كردند و با كفار صلح كردند .
وَ لَوْ لا رِجالٌ مُؤْمِنُونَ وَ نِساءٌ مُؤْمِناتٌ
اين تصالح و مراجعت براى حفظ مؤمنين و مؤمنات بود كه در ميان مشركين بودند .
أَنْ تَطَؤُهُمْ
آنها را به خيال اينكه جزو مشركين هستند ميكشتيد
فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ
معرّة توبيخ و تعيير و سرزنش است كه مشركين شما را تعيير ميكردند كه هم عقيدههاى خود را كشتند و بعلاوه گرفتار ديه و كفاره هم مىشديد .
بِغَيْرِ عِلْمٍ
ندانسته و جواب لو در تقدير است كه اگر اين جهت نبود امر بجهاد ميكردم و به صلح راضى نميشدم و حكمت ديگر بر اين تصالح .
لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ
چه بسا اين مشركين بعض آنها در خلال اين مدت تصالح بشرف اسلام مشرف شوند ، و چه بسا در نسل آنها مؤمنينى بوجود آيند و داخل در رحمت الهى شوند .
لَوْ تَزَيَّلُوا
اگر اين مؤمنين كه مختلط با مشركين هستند و اين مشركين كه بعدا بشرف اسلام مشرف ميشوند يا در نسل آنها مؤمن بوجود ميآيند جدا و ممتاز بودند از ساير مشركين .
لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً
چه عذابهاى امم سابقه و چه قتل و اسيرى .
[ سوره الفتح ( 48 ) : آيه 26 ]
إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى وَ كانُوا أَحَقَّ بِها وَ أَهْلَها وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً ( 26 )
زمانى كه قرار دادند كسانى كه كافر شدند در قلوب خود حميت را همان