دور كرهء شمس در مدار منطقة البروج سير مىكند و دائرهء منطقة البروج در دو نقطه تماس پيدا ميكنند با دائرهء معدل النهار اول فروردين و اول مهر شب و روز مساوى مىشود و هر چه رو بنقطهء جنوب رود شب افزوده مىشود بر روز و هر چه رو بشمال آيد روز افزوده مىشود كه منتهى بلندى روز اول تير است و منتهى بلندى شب كه اول دى باشد .
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
تمام كرات علويه و سفليه مسخر امر الهى هستند و در تحت فرمان او چنانچه ميفرمايد
وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ
اعراف آيهء 52
وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ
نحل آيهء 12
أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ
نحل آيهء 81 .
كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى
تا روز آخر دنيا و قيام قيامت كه تمام از حركت و جريان بازداشته ميشوند و مجتمع ميشوند و آثار از آنها گرفته مىشود كه آيات در اين باب بسيار است در بسيارى از سور بيان شده .
أَلا هُوَ الْعَزِيزُ الْغَفَّارُ
معناى عزيز و غفار مكرر بيان شده و واضح است احتياج بتوضيح ندارد .
[ سوره الزمر ( 39 ) : آيه 6 ]
خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ ( 6 )
خلق فرمود شما افراد بشر را از يك نفس واحده حضرت آدم ابو البشر پس جعل فرمود از نفس واحده زوج او را حوا ام البشر و نازل فرمود از براى شما هشت نوع از انعام جفت جفت و خلق ميفرمايد شما را در شكم مادرهاى شما خلق بعد از خلق در سه ظلمت و تاريكى اينست شما را اللَّه پروردگار شما از براى او است ملك عالم نيست الهى مگر او پس بكجا صرف ميكنيد .
خَلَقَكُمْ
خطاب بجميع افراد بشر است از زمان آدم الى يوم القيمه .