را يعنى با هم بحث و جدال مىكنند مىگويند ضعفاء كفار برؤساء و بزرگان خود اگر شما نبوديد هر آينه ما بوديم مؤمنين و ايمان آورده بوديم .
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا
ظاهرا همان مشركين باشند زيرا يهود ايمان به توراة و زبور داشتند و نصارا كه انجيل را هم معتقد بودند اين مشركين گفتند :
لَنْ نُؤْمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ
لن براى نفى تأبيد است يعنى هر چه زحمت بكشى و سوره ، به سوره و آيه به آيه بياورى ما ايمان نمىآوريم به اين قرآن و او را افسانه و مفتريات مىپنداريم .
وَ لا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
هيچ كدام از انبياء را قبول نداريم و هيچ كتاب آسمانى را معتقد نيستيم مثل صحف آدم و نوح و ابراهيم و توراة موسى و زبور داود و انجيل عيسى تمام دروغ و افتراء است .
وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ
فرداى قيامت كه تمام مجتمع مىشوند و گرفتار عذاب مىشوند .
يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ
تقصير را بعضى گردن بعض ديگر مىگذارند بلكه بشود خود را از تقصير بيرون آورند .
يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا
ضعفاء آنها و تابعين آنها .
لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
به رؤساء و پيشوايان خود :
لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ
شما ما را به كفر و شرك دعوت كرديد و جلوگيرى كرديد از اينكه ما برويم ايمان بياوريم و مانع شديد اگر شما نبوديد ما رفته بوديم و ايمان آورده بوديم .
[ سوره سبإ ( 34 ) : آيه 32 ]
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ ( 32 )
و گفتند در جواب مستضعفين كسانى كه اكابر آنها بودند به مستضعفين آيا ما جلوگيرى كرديم شما را از اينكه هدايت شويد بعد از آن كه آمد شما را هدايت بلكه شما خود بوديد مجرم و گناهكار .
توضيح كلام اينكه هر دو دسته مقصر هستند ، اما مستكبرين كه به مكر و حيله و سلطه و قدرت