( 1 ) چراغ لازم دارد تا حقايق را درك كند و چراغ عقل علم است جهل تاريكيست مانع از ادراك است .
( 2 ) بينائيست كور نميتواند مشاهده كند كورى قلب صفات خبيثه اخلاق رذيله ملكات قبيحه است كبر نخوت عجب خودخواهى خودپسندى عناد عصبيت و امثال اينها .
( 3 ) درب چشم بسته نباشد و الا مشاهده نميكند بستن درب چشم بحب دنيا حب مال حب جاه و مقام چشم عقل بسته مىشود .
( 4 ) زنگ و حاجب روى آينه نباشد زنگ آينه قلب معاصيست كه قلب را سياه مىكند قساوت پيدا مىكند نه موعظه در او اثر ميبخشد نه نصيحت نه توجه پيدا مىكند نه رغبت بلكه مزيد بر قساوت مىشود
وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً
( اسراء آيه 82 )
وَ لا يَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتاً وَ لا يَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَساراً
( فاطر آيه 39 ) لذا از امير المؤمنين ( ع ) پرسيدند عقل چيست ؟ فرمود
« ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان »
عرض كردند پس اينكه در معاويه است چيست فرمود نكراء و شيطنت .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيه 36 ]
وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ ارْجُوا الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ ( 36 )
و فرستاديم بسوى اهل مدين برادر آنها شعيب را پس گفت اى قوم من بندهگى كنيد خداوند متعال را و طلب كنيد و اميدوار باشيد روز ديگرى را و تباه كارى نكنيد در روى زمين در حالى كه فساد ميكنيد .
وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً
عطف بما سبق است نوحا و ابراهيم و لوطا مدخول :
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا
و الى مدين اهل مدين هستند كه فعلا « تعبير بمدائن ميكنند و مدين اسم جد آنها بود و شهر خود را به اسم جد خود نام نهادند و حضرت شعيب هم از همين قبيله بود كه گفتند « هو ابن ميكد ابن مشخره ابن مدين » بود و بر دو قبيله مبعوث شد اصحاب - مدين كه بصيحه هلاك شدند و اصحاب ايكه كه به عذاب يوم الظله هلاك شدند و شعيب