قيامت مواخذه دارد بلكه علاوه از جنبه حق اللهى جنبه حق الناسى هم دارد .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 35 ]
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلاً ( 35 )
در باب معاملات اگر مكيل باشد بايد كيل تمام باشد و اگر موزون باشد بايد ميزان استقامت داشته باشد سنگين و سبك نباشد اين براى شما بهتر است و عاقبتش خوبتر است
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ
اشيايى كه طرف معامله واقع مىشود اقسام زيادى دارد بعضى مكيل در قوطى يا جعبه يا كيسه يا شيشه يا گاله به فروش ميرسد بايد تمام باشد كم نباشد و بعضى موزون هستند بايد به وزن صحيح باشد و بعضى بمشاهده است بايد كاملا مشاهده شود و اينكه ميفرمايد :
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ
از باب مثال است و - بالجمله تقلب نبايد كرد كه هم فعل حرام و معصيت كبيره است و يكى از جهاتى كه قوم شعيب هلاك شدند همين بود و هم حق الناس است بايد از عهده برآيد و الا قيامت گرفتار است ذلك خير نه اينكه غير اينهم خوب باشد و اين بهتر باشد بلكه شر است چه شر دنيوى و اخروى
وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا
و نيكوتر است عاقبتش نه در دنيا گرفتار مىشود و نه در آخرت .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 36 ]
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً ( 36 )
و پيروى مكن چيزى را كه نيست از براى تو به آن چيز علم محققا گوش و چشم و قلب تمام آنها از او سؤال مىشود و مسئول واقع ميشوند
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ
انسان بايد تا حجّة بر او تمام نشود و دليل قطعى پيدا نكند چه در امر دين از عقائد و اخلاق و احكام نسبت ندهد و بظنّ و شكّ و وهم عمل نكند و دليل قطعى منحصر است بنصّ قرآن و نصّ اخبار متواتره و قطعى الصّدور و اجماع علماء اعلام كه قطع برأى معصوم پيدا كند و عقل مستقل حتّى ظواهر آيات و اخبار و ظنّ در ركعات نماز و امثال اينها كه معتبر ميدانيم تا دليل قطعى بر اعتبارش نداشته باشيم نميتوانيم عمل