كنيم و همچنين قول ذى اليد يا سوق مسلمين يا حجّيت بيّنه يا فعل مسلم بايد دليل قطعى بر اعتبارش باشد گمان بد نبايد برد و چه در امور ديگر بالجمله علم لازم دارد
إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا
اين سه از باب مثال است و الّا تمام اعضاء و جوارح مسئوليت دارند دست و پا و زبان و شكم و عورت و بدن و نفس تمام فرداى قيامت اگر كوچكترين خطايى بدون تصويب شرع و عقل از آنها صادر شود مورد مؤاخذه است مگر مغفرت و عفو الهى و شفاعت شفعاء شامل حال او شود بلكه خود آنها شهادت باعمال خود ميدهند و كتبه و ملائكه و انبياء و ائمه تمام شهادت ميدهند چنانچه از بسيارى از آيات استفاده مىشود و شهادت حق كافيست .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 37 ]
وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولاً ( 37 )
و در ميان بندگان روى زمين از راه تكبّر و نخوت و فيس و افاده مشى نكن محققا نميتوانى زمين را بشكافى و نه ببلندى كوه برسى
وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً
يكى از صفات بسيار خبيثه صفت كبر است در خبر است :
لن يدخل الجنة من كان فى قلبه حبة خردل من الكبر
و در قرآن
فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ
نحل آيه 31 .
إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ
به راه رفتن متكبر روى زمين زمين شكاف برنميدارد هر چه خود را سنگين كند چنانچه بعض اكابر قريش اگر درب خانه كوتاه بود سر خم نميكردند تا در را خراب كنند و وارد شوند اگر چيزى از آنها روى زمين بود خم نميشدند بردارند و امروز هم در ميانه ما همچه اشخاصى كه نميتوان با آنها تكلّم كرد هستند
وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا
.
معنى اين نيست كه بالاى كوه نميتوانى به روى بلكه معنى اينست كه كوه با اينكه يك جمادى بيش نيست از تو بزرگتر است هر چه بزرگى كنى به اين درجه نميرسى و تعجّب اينست كه انسان بسيار ضعيف است .