لذا ميفرمايد
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ
لو امتناعيه يعنى هرگز مشيت الهى تعلق باجبار بنده نميگيرد (
لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً )
بجعل تكوينى كه تمام بر يك طريقه و يك دين باشند زيرا به كلى دستگاه دين برچيده مىشود نه احتياج بارسال رسل و انزال كتب و جعل امام و خليفه و دستگاه ثواب و عقاب داشتند و نه استحقاق ثواب و عقاب
وَ لكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ
كسانى كه اختيار كفر و شرك و فسق و فجور نمودند و از قابليت هدايت خود را انداختهاند و خذلان الهى آنها را گرفته
وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
كسانى كه اختيار ايمان و تقوى و اطاعت امر الهى نمودند و از هر جهت تام القابليه شدند توفيق و تاييد الهى شامل حال آنها شده و در هر دو صورت چون به اختيار بوده
وَ لَتُسْئَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
زلزال آيه 7 و 8
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 94 ]
وَ لا تَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها وَ تَذُوقُوا السُّوءَ بِما صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ لَكُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 94 )
و نگيريد قسمهاى خود را مكر و حيله كه نقض كنيد و مخالفت نمائيد ميانه خودتان پس لغزش پيدا مىكند قدم بعد از آنى كه ثابت و محكم شده بود و هر آينه ميچشيد بسيار مفاسد و مضارى بواسطه آنكه مانع شديد از ايمان ديگران و از راه مستقيم الهى و هر آينه از براى شماست عذاب عظيم اين آيه هم مربوط بآيات قبل است و در اخبار از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السّلام و حضرت سلمان ( رض ) داريم كه راجع بولايت على عليه السّلام است موقعى كه مأمور شدند بتسليم بعلى بإمرة المؤمنين و بيعت با او بولايت و خلافت از همان موقع قصد مخالفت داشتند و كردند آنچه كردند
وَ لا تَتَّخِذُوا
خطاب به كسانى كه داخل در دين اسلام شدند چه بر حسب ظاهر مثل منافقين يا بر حسب حقيقة مثل نوع مسلمين نهى اكيد ميفرمايد كه نگيريد ( ايمانكم ) قسمهايى كه ياد كرديد در مورد ولايت على عليه السّلام در غدير خم و در امارة او بر تمام مؤمنين روزى كه مأمور شدند بسلام به او بلقب امير المؤمنين (
دَخَلًا بَيْنَكُمْ )