دهند و داروى مناسب استعمال كنند و از موجبات مرض پرهيز دهند همين نحو روح مريض مىشود ، چشم روح نمىبيند ، گوش روح نميشنود ، زبان روح نميگويد ، شامه روح استشمام نميكند ، ذائقه روح لذائذ را درك نميكند و امراض روح اخلاق رذيله و صفات خبيثه است كه عمده آنها كفر ، نفاق ، حسد ، كبر ، ضلالت حب جاه ، عناد ، عصبيت ، عجب ، قساوت ، حقد ، عداوت و امثال اينها است و البته متكفل معالجه اين امراض انبياء ( ع ) ، ائمه عليهم السلام ، علماء حقه ، عقلاء تجربه كرده هستند و علم اخلاق بر همين امراض وضع شده ، و مراد در اين آيه كسانى كه بوعدههاى الهى اعتماد ندارند و در عقائد اسلامى پا بر جا نيستند و دستگاه اسلامى را يك دستگاه طبيعى ميدانند نشيب و فراز دارد اينها فى قلوبهم مرض
يُسارِعُونَ فِيهِمْ
يعنى در دوستى و مصاحبت و همراهى با آنها بر ضد اسلام و مسلمين و ملحق شدن به آنها مثل الحاق اصحاب حضرت مجتبى بلشگر معاويه .
يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ
دائرة بمعنى دور زدنست يعنى چرخ روزگار بر گردد و اسلام و مسلمين از بين بروند بقول مردم سيب كه بالا ميرود هزار چرخ مىخورد كسى از فردى خبر ندارد بخصوص با مشاهده ضعف مسلمين و قوه مشركين و نداشتن عقيده بنصرت الهى كه همين يكى از معجزات بزرگ اسلام است كه با نداشتن عده و عده خداوند نصرت و ظفر داد و فتح و پيروزى نصيب مسلمين شد .
فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ
تعبير بعسى نه بر اين است كه بر خدا مجهول باشد و اميد بفتح داشته باشد بلكه مراد اينست كه خداوند براى نصرت دين يكى از دو امر را انجام ميدهد هر كدام بموقع خود يكى آنكه فتح و ظفر نصيب مسلمين مىشود چنانچه در اغلب جنگها فتوحات اسلامى بوده حتى با سلاطين بزرگ مثل ايران و روم ، و ديگر ( اوامر من عنده ) نزول بلا و امراض چنانچه بر امم سابقه