هم او مصروف دنيا و تحصيل مال و منال و جاه و مقام و ساير خصوصيات دنيوى بوده و نظرى بآخرت نداشته باشد .
ولى اگر تحصيل دنيا را مقدمه و وسيله تحصيل آخرت قرار دهد و از مال و منال و جاه و مقام و رياست دنيا رضاى خدا و سعادت دنيا و آخرت خود را تأمين نمايد نه تنها مذمّتى ندارد بلكه مورد مدح و ستايش هم هست و علاوه بر اينكه تضادى با آخرت ندارد محل كشت آخرت و سعادت سراى ديگر است كه فرمودند «
الدنيا مزرعة الاخرة
» بنا بر اين كسانى كه بآخرت و نعم ابدى آن معتقدند زخارف و زينتهاى دنيوى آنان را از آخرت منصرف نمىنمايد ولى كسانى كه معتقد بآخرت نيستند تنها دنيا در نظر آنها آراسته شده و همه چيز را براى دنيا ميخواهند و از هر طريقى كه ممكن شود از پى تحصيل مال و منال و جاه و مقام و رياست دنيوى ميروند و از اينجهت ميفرمايد :
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا
و فاعل « زين » يعنى زينت دهنده و آراينده دنيا براى كفار يا شيطان است كه اعلى عدوّ انسان است يا هواى نفس است كه آدمى را به طرف تمايلات و دواعى خود ميكشاند و يا جلوات و رنگ - آميزيهاى خود دنياست كه هر روز خود را برنگى در ميآورد و به صورتى جلوه ميدهد تا خواستگاران خود را بفريبد و يا اينكه همه اينها ميباشند زيرا چنان كه گفتهاند انسان سه دشمن دارد : شيطان و نفس و دنيا و اين سه در هلاكت انسان متفقند و در آيه ديگر شمهء از چيزهايى كه در دنيا زينت داده شده ذكر ميفرمايد
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ
« 1 »
هامش
( 1 ) . سوره آل عمران آيه 12