رحمت رحمانى حق شامل حال كفار هم مىشود ، و فرداى قيامت حتى خود كفار يكديگر را لعن ميكنند چنانچه صريح آيه شريفه است
وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً
« 1 » و ثالثا كفر بمعنى ستر حق است و اين خوى زشت و بدى است كه همه عقلا آن را مذموم ميدانند مانند ظلم و بخل و كبر و ساير اخلاق رذيله بنا بر اين كفار هم كفر را مذموم دانسته و كافر را مذمت ميكنند و اختلاف در مصداق است بنا بر اين كافر هم كفار را لعن مىكند اگر چه خود و هم كيشان خود را كافر نميداند ، و شايد مفاد حديث شريفى كه از حضرت باقر ( ع ) در اغلب كتب مانند مجمع و جامع و سفينه نقل كردهاند كه فرمود : «
ان اللعنة اذا خرجت من فى صاحبها ترددت بينها فان وجدت مساغا و الا رجع الى صاحبها
» همين باشد ، زيرا مساغ لعن كافر است و اگر صاحب لعن كافر باشد به خودش برميگردد .
و نكته ديگر كه از اين آيه استفاده مىشود اينست كه قبولى توبه وجوب عقلى ندارد بلكه وجوب آن از باب وعده خدا كه تخلف آن محال است و وعده خدا مربوط بقبل از موت است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 162 ]
خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ ( 162 )
( در حالى كه اينان در دوزخ جاودانند و عذاب از آنان تخفيف داده نميشود و مورد نظر خدا واقع نميشوند )
خالِدِينَ فِيها
مرجع ضمير فيها را بعضى گفتند لعنت است كه در آيه سابق مذكور مىباشد ولى ظاهر اينست كه ضمير راجع بجهنم است و اگر چه ذكر جهنم در آيه سابق نشده ولى مفاد آن معلوم ميگردد كانّه ميفرمايد :
هامش
( 1 ) . سورة العنكبوت آيه 24