شايد براى اين بوده كه تحويل قبله اولين نسخ در شريعت اسلام است و كسانى كه قوه ايمان نداشته براى آنها گران بوده ولى كسانى كه داراى قوه ايمان بودهاند ميدانستند كه هر چه پيغمبر مىكند امر خداوند و مطابق حكمت و مصلحت است و بجا و بموقع است و حقيقت هدايت همين است كه اثر آن اهتداء و به مقصد رسيدن است ولى هدايتى كه در قلب تأثير نكند و انسان به آن مهتدى نشود كانّ هدايت نيست و لذا هدايت را خداوند بمؤمنين و متقين تخصيص داده .
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ
اين قسمت از آيه اشاره باينست كه گمان نكنيد تحويل قبله از روى تغيير رأى و اختلاف نظر باشد تا موجب شود كه اعمال سابقه شما مانند نماز و ذبيحه و نحو اينها كه به طرف بيت المقدس انجام دادهايد باطل و ضايع گردد بلكه اعمال شما به طرف بيت المقدس بموقع خود صحيح بوده و اينك به طرف كعبه صحيح است حتى نمازى كه دو ركعت آن به طرف بيت المقدس و دو ركعت رو بكعبه خوانده شده صحيح و قابل قبول است ، چون بنا بر اخبار تحويل قبله در وسط نماز ظهر در حال جماعت بوده است ، و كلمه ايمان در اين آيه عام و شامل جميع وظائف دينى مىشود كه اعظم آنها نماز است و لذا در اخبار به نماز تفسير شده چنانچه در كافى « 1 » و تفسير عياشى از ابو عمرو زبيرى روايت كردهاند كه ميگويد از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدم «
ايها العالم اخبرنى اىّ الاعمال افضل عند اللَّه ؟ قال ما لا يقبل اللَّه شيئا الا به ، فقلت و ما هو ؟ قال الايمان باللّه الذى لا إله الا هو اعلى الاعمال درجة و اشرفها منزلة و اسناها حظا ، قال قلت اخبرنى عن الايمان أقول هو و عمل ام قول بلا عمل ؟ فقال الايمان عمل كله و القول بعض ذلك العمل الخبر
» اين خبر بسيار مفصل است و حضرت در آن به بسيارى
هامش
( 1 ) . كتاب الايمان و الكفر باب فى ان الايمان مبثوث لجوارح البدن كلها مجلد الثانى ص 33