بيت 1
بشاء ردان كلته روباه گفت * كه دانا زد اين داستان در نهفت
وبمعنى دم بريده نيز آمده . مثالش شمس خالد
شعر
گويد :
رستم ز دست كژدم ليكن تو اى حسود * مى پيچ و مى كش از غم چون مارلكته دم
وبمعنى حقير و نامرتب نيز آمده . مصراع 2 :
معانى كلته همچون ريش اتراك .
و در فرهنگ بمعى كسى ( است ) كه زبانش فصاحت نداشته باشد و حروف را به مخرج نتواند گفت .
امير 3 خسرو فرمايد :
بيت 1
دولت دنيا پيرامن من كى گردد * باچنين فضل ومعانى و درايت كه مراست
روز و شب هست در اطراف جهان سرگردان تا يكى كلته زبان جاهل احمق بكجاست
4 ودرماوراء النهر بمعنى كوتاه باشد مطلقا * ( 1 ) .
كلاسه - ] بضم كاف و فتح سين مهمله [ نام مقاميست .
كميچه - 5 ] بميم و جيم فارسى [ در مؤيد جانور كى باشد كه بشب چون چراغ بتابد اما اشعار بحركتش نكرده ( 2 ) .
كورگياه - ] بضم كاف وسكون راى مهمله [ گياهيست كه بتازيش خرنوب گويند ( 3 ) .
كونه - ] بضم كاف وفتح نون [ سرين باشد ( 4 ) .
مثالش حكيم سنائى گويد :
بيت 1
از نشان دو كونهء 1 من غر * همه پژ پرنشان پاى شتر
كنه - ] بفتح كاف ونون [ جانورى كه در چهار پايان افتد ( 5 ) . مثالش كمال اسمعيل فرمايد :
بيت 1
در نگر صدرا به حال من كه از فرط نياز * فاقه خون بر ميمكد از من چو از ناقه كنه
كنبوره - ] به نون وباى موحده و راى
هامش
1 - " س " ندارد .
2 - " س " : ع .
3 - كلمه از " ك " است .
4 - تا علامت ستاره را " الف " در حاشيه دارد .
5 - بجز " ك " كمچه . . ( يراع ، كسحاب ، كميچه كى مگسى است شب تاب . منتهى الارب ) .
( 1 ) در برهان معنى چون دستى گنده وسطبر نيز دارد .
( 2 ) = يراع و در برهان معنى كمانچه و كمان كوچك نيز دارد .
( 3 ) بعضى گفته اند ادخر است كه خلال مأمونى باشد .
( برهان ) .
( 4 ) = كونسته .
( 5 ) = قراد ( عربى ) و در برهان بضم اول و تشديد ثانى بمعنى سايبان آمده است .