شكاعى
به فارسى « خار زنبابا » ، « چرخه » ، « چرخله » و « كنگر خر » و به آذربايجانى « بوقناق » و در كتب طب سنتى « شكاعى » و « شوكة البيضا » نامبرده مىشود . به فرانسوى
Onoporde acanthe , Onoporde
و
Chardon aux nes
و به انگليسى
Argentine thistle
و
Wild artichoke
گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء
Compositae
نام علمى آن
Onopordon acanthium L .
و مترادف آن
O . acanthifolium Gilib .
و . . . مىباشد .
مشخصات
گياهى است دو ساله به بلندى 200 - 50 سانتىمتر . ساقهء آن مثلثى ، پوشيده از تارهاى پنبهاى به رنگ سفيد و آبى روشن است . تمام قسمت ساقه و شاخهها بالدار است و در كناره و نوك آنها خار وجود دارد . برگها بزرگ ، دراز ، بيضى ، با كنارهء خاردار و گلها بنفش به شكل يك طبق ضخيم و متراكم است كه گلها در آن قرار دارند و منتهى به خار هستند و در انتهاى ساقهء گلدهنده در تابستان ظاهر مىشود . تخم آن ريز ، مثلثشكل ، خاكسترىرنگ و طعم آن شيرين است ، بهترين آن سبزرنگ يا سبز مايل به زرد است . در طب سنتى معمولا ريشه و ميوهء آن استعمال مىشود .
اين گياه در تبريز ، خوى ، نزديك ماكو ، همدان ، اصفهان ، شاهرود ، بسطام ، شهميرزاد ، كردستان ، آذربايجان غربى ، دامنههاى البرز ، گچسر ، دماوند در ارتفاع