تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 250

مساهمون:

ص٢٥٠

مشخصات

انواع قرصعنه گياهانى هستند تيغ‌دار چند ساله به رنگ آبى روشن با برگهاى ريشه‌اى كه به‌طور گروهى از ناحيهء يقهء گياه بيرون آمده و در نتيجه اغلب برگها روى زمين گسترده هستند . برگهاى آن كمى معطّر داراى دندانه‌هاى نامنظم است كه در انتهاى آنها خار ديده مىشود . ريشهء آن در اغلب گونه‌ها ضخيم ، عميق ، كمى خوش‌بو ، كمى شيرين و خيلى كم تلخ است . گلهاى انتها به رنگهاى سفيد مايل به آبى و به شكل چتر به هم فشرده و كپه‌اى است . شيرينى ريشهء قرصعنه‌ها در حد و مشابه شيرينى ريشهء هويج است . به همين علت در بعضى كتب ريشهء آن را نيز شقاقل مىنامند . اين گياه معمولا در اراضى غير مزروع مىرويد . تكثير آن از طريق كاشت قسمتى از ريشهء آن در پاييز يا زمستان در ماسه براى محافظت از سرما و پس از ريشه كردن انتقال آن به محل اصلى مىباشد . ازدياد گياه با كاشت بذر آن و كاشت قسمتى از بوتهء گياه نيز امكان‌پذير است . گونهء
E . caeruleum
كه در ايران مىرويد در اطراف تهران ، تبريز ، گيلان ، ايسپيلى ييلاق ، در بندر گز ، مازندران در درّه تالار بين گدوك و عباس‌آباد ، خراسان در استپهاى بين قوچان و مشهد ، كوپه‌داغ بين قوچان و لطف‌آباد و در جنوب ايران ديده شده است . در گيلان برگهاى معطّر و جوان گياه را به‌طور پخته و خام با غذا مىخورند . در فرانسه و آلمان نيز سابقا برگها بخصوص ريشهء گياه را مىخوردند و براى آن خواص دارويى و تقويتى قائل بودند . در فرانسه در حال حاضر هم به عنوان دارو مصرف مىشود كه در بخش كاربرد گياه ذكر خواهد شد .

تركيبات شيميايى

در ريشهء گياه تانن و قند ساكاروز ( حدود 4 - 3 درصد ) و اسانس زردرنگ با بوى مطبوع در حدود 88 / 0 درصد وجود دارد . بررسى كامل در مورد اين گياه نشده است ولى احتمالا داراى تعدادى ساپونين است وجود نوعى آلكالوئيد را در آن حدس مىزنند .
معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 250 | حسين مير حيدر