ماليك اسيد « 1 » ، مقدارى صمغ ، تانن و اسانس وجود دارد .
خواص - كاربرد
در هند پوست زبان گنجشك را كه تلخ و قابض است به عنوان تونيك و تببر تجويز مىكنند . برگهاى آن مسهل است . زبان گنجشك طبق نظر حكماى طب سنتى از نظر طبيعت گرم و خشك است . جوشاندهء برگ آن براى رفع نقرس و روماتيسم مؤثر است . اگر گرد برگ آن را بهطور خشك بخورند همان اثر را دارد . ضمنا برگ آن ملين و مسهل و مدّر و معرّق است . دمكردهء پوست ساقههاى جوان آنكه تلخ و قابض است اثر تببر و خلطآور دارد .
تخم زبان گنجشك كه سطح خارجى آن كمى تيره رنگ و داخل آن سفيد مايل به زرد با طعمى تند و تلخ مىباشد كه مربوط به روغن آن است . قدرت دارويى آن تا ده سال مىماند . خوردن تخم زبان گنجشك درد پهلو و تهىگاه را تسكين مىدهد و براى خفقان ، تنگى نفس و سرفهء مزمن مفيد است و ضمنا براى دلپيچه ، درد شكم ، درد كمر و رحم ، افزايش ترشح ادرار ، خرد كردن سنگ مثانه ، تقويت اعضاى تناسلى و ازدياد نيروى جنسى مفيد است . براى گرم مزاجها مضّر است و اينگونه اشخاص بايد با گشنيز بخورند . مقدار خوراك براى ازدياد نيروى جنسى تا 14 گرم است و اگر با داروى ديگرى مخلوط شود تا 8 گرم است . به جاى تخم زبان گنجشك براى تقويت نيروى جنسى مخلوطى از 8 گرم جوزبوّا و 4 گرم بهمن سرخ يا تودرى سرخ و 8 گرم مغز گردو توصيه مىشود .
مصرف تخم زبان گنجشك به صورت جوشانده 30 - 10 گرم در مقدارى آب است كه پس از 30 دقيقه جوشيدن و آماده شدن 300 گرم شود كه در يك روز بتدريج بخورند . در مورد نقرس دمكردهء 10 - 2 گرم برگ خشك در 200 گرم آب جوش كه اقلا 3 ساعت دم شود روزانه بايد خورده شود اين كار تا يك هفته ادامه داده شود . براى نقرسهاى مزمن اين دمكرده يك هفته تا يك ماه ممكن است ادامه يابد . در استعمال خارجى از جوشاندهء 125 - 40 گرم گرد برگ و ريشه در 1000 گرم آب مىتوان استفاده كرد .
تهيه دمكردهء برگ زبان گنجشك : برگ خشك زبان گنجشك 50 - 10 گرم ، آب
هامش
( 1 ) .Malic acid