است كه مادهء فراكسين در پوست درخت وجود دارد و از پوست داخل شيرخشت مىشود .
مانيت جسمى است سفيد ، بىبو با طعمى شيرين و مطبوع و محلول در آب و براى تهيهء آن در مقياس كم روش سادهاى معمول است به اين ترتيب كه شيرخشت خالص اشكى خوب را با الكل 33 درجه در حمام ماريه حرارت مىدهند و محلول را در حالت جوش صاف مىنمايند و بعد مىگذارند سرد شود و مانيت حاصل شود . بعد مانيت را خشك نموده و نرم مىكوبند . نيروى مسهلى مانيت مانند شيرخشت است ، با اين تفاوت كه طعم تهوعآور شيرخشت را ندارد .
شيرخشت بهطور كلى به سه صورت در بازار عرضه مىشود . نوع اول را اشكى گويند و به فرانسوى
Manne en larmes
گفته مىشود . به صورت قطعات متبلور ، سوراخدار و اشكى شكل به قطر يك انگشت است . اين قسم شيرخشت خالصتر از ساير اقسام است . رنگ آن سفيد با طعم شيرين و خيلى كم تهوعآور است . اين نوع شيرخشت در بازار بينالمللى به شيرخشت سيسيلى معروف است . نوع دوم شيرخشت تختهاى يا تكهاى است كه به فرانسوى
Manne en sorte
گفته مىشود . به صورت قطعات كوچك نرم و يك تكه است . رنگ آن زرد تيرهء چرك ، غير خالص و طعم آن شيرين است ولى خيلى نامطبوعتر از نوع اول و اغلب تهوعآور است . نوع سوم شيرخشت چرب كه به فرانسوى
La manne grasse
گفته مىشود كه ناخالصترين نوع شيرخشت است كه در جريان فاسد شدن مىباشد و طبعا ارزانتر و كم خاصيتتر از ساير اقسام است . در صنايع داروسازى از تقطير مانيت با ملح امونياك مادهاى به نام مانىتين « 1 » به فرمول
C 6 H 8 N 2
به دست مىآيد كه يك مايع چرب سمّى است . به علاوه در زبانگنجشك گل مقدارى مادهء ديگر به نام مانيتول « 2 » وجود دارد كه مادهء سفيد متبلور و شيرينى است و از الكلها به فرمول
HOCH 2 ( CHOH ) 4 CH 2 OH
مىباشد .
خواص - كاربرد
انواع شيرخشت از نظر طبيعت كمى گرم و از نظر رطوبت و يبوست معتدل است .
هامش
( 1 ) .Mannitine( 2 ) .Mannitol