ت ،
Atraphaxis spinosa L .
و مترادفهاى آن
A . afghanica DC .
،
A . Candida Boiss . Hausskn .
،
A . Fischeri J . Sp .
و . . . مىباشد . درختچهاى است كه در مناطق خشك و نيمخشك كشور انتشار دارد . در راميان گرگان ، درّه هراز ، كرج ، آذربايجان ، كرمانشاه ، همدان ، اراك ، بختيارى ، بيابانهاى مركزى ، انارك ، جندق ، قم ، حبلهرود ، شاهرود ، نيشابور و قوچان ديده مىشود . در افغانستان نيز مىرويد . انشعابات آن گرهدار ، خارمانند و تيز است . پوست ساقهء آن سفيد و كم و بيش شكاف خورده مىباشد .
2 . گياه شيرخشت ، به فارسى « شيرخشت » و به فرانسوى
Cotoneaster
و به انگليسى
Rockspray
گفته مىشود . اين گياه داراى گونههاى مختلفى است و در مناطق مختلف ايران با نامهاى محلى مختلفى شناخته مىشود از جمله در منجيل و قوشخانه « رازقى و ايرقى » ، در ارسباران « چالقه ، چالگو و چالقى » در كتول « كرچوب » ، در پل زنگوله و سياهبيشه « خرپنو و وجرد » ، در آمل و كجور « وجل » ، شيرينسو قزوين « شوير و آرهجوره » ، در رودبار « بجا » ، در مريوان « ارغوان » ، در عمارلو « و شور و راشگر » ، در درّه كرج « شيرخشت » و در آذربايجان غربى « داغ هيواسى و دارگيزيك » و در سردشت « بوق » مىباشد .
در كتب مختلف با نامهاى « شيرخشت » ، « گپ شير » ، « گوژدون چو » ، « سياه چوب » و « دوشان آلماسى » آمده است .
گياهى است از خانوادهء
Rosaceae
جنس
Cotoneaster
و وجه تسميه اين گياه اين است كه
Cotoneum
در لغت به معناى به و
aster
به معناى شباهت است و به علت شباهتى كه برگهاى اين گياه با برگ درخت به دارد به اين نام موسوم شده است . تمام گونههاى اين گياه شيرخشت نمىدهد و از برخى گونههاى آن شيرخشت مىگيرند .
اسامى علمى گونههاى معروف آن عبارتاند از :
الف )
Cotoneaster nummularia F . M .
. درختچهاى است كه در درّه كرج تا ارتفاعات هزاربند ، در دامنههاى البرز ، در امامزاده داود ، در جنگلهاى زربين ، درّه چالوس و از رودبار انتشار دارد . ميوهء آن ارغوانى رنگ و تخممرغى است و به ابعاد 8 - 7 ميلىمتر است . از اينگونه شيرخشت گرفته مىشود .
ب )
Cotoneaster horizontalis Decne
. درختچهء كوتاه و گسترده روى زمين زينتى است . بومى چين است و برگهاى آن برّاق ، شاخهها خوابيده روى زمين ، ميوهها