تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 366

مساهمون:

ص٣٦٦
دكتر پولاك كه سالها در حرفه طبابت و تحقيق در گياهان دارويى هم‌زمان با دكتر شليمر در ايران مىزيسته ، معتقد است كه جاوشير صمغ رزينى است كه از گياهى به نام
Diplotaenia cochrydifolia
گرفته مىشود و اين گياه را در دامنه‌هاى كوههاى شمال شهرستان تهران نزديك آزادبر ديده است . طبق يادداشتهاى او محلىها شاخه‌هاى سبز و جوان گياه را به صورت سبزى تازه يا در سركه پرورده و به صورت ترشى مىخورند . لازم بتذكر است كه گونه
O . persicum
كه در بالا ذكر شد نيز در همين دامنه‌ها مىرويد .

مشخصات

جاوشير گياهى است چندساله علفى بلندى ساقهء آن در حدود يك متر . ساقهء آن استوانه‌اى پوشيده از تار سفيد پنبه‌اى كه به ساقه رنگ خاكسترى سفيد مىدهند . در بعضى گونه‌ها خوابيده . برگهاى آن ساده ، كامل ، بيضى ، پهن نامنظم ، زبر و خشن ، كنارهء برگها داراى دندانه و بسيار سبز است . گلهاى آن زرد به صورت چتر مركب و خوش‌بو و تخم آن سياه و در ابعاد انيسون است . از ريشهء گياه در ناحيهء يقهء گياه با تيغ زدن و خراش و شكاف شيره‌اى خارج مىشود كه بتدريج در مقابل هوا سفت مىشود . اين شيره صمغ رزينى جاوشير است . البته از ساقهء گياه نيز گرفته مىشود ولى كيفيت صمغ ساقه پست‌تر از صمغ ريشه است . در گياه يك اسانس وجود دارد كه در عطرسازى مورد توجه و مصرف است .

مشخصات صمغ جاوشير و روش گرفتن آن

در اوايل تابستان 12 - 10 سانتىمتر خاك كنار ريشه در محل يقه را كنار زده و زير آن را با برگهاى تميز فرش مىكنند و ريشه را شكاف مىدهند و شيره بتدريج در روزهاى گرم خارج شده روى برگها جمع مىشود كه پس از سفت شدن آن را جمع‌آورى مىنمايند . رنگ سطح خارجى جاوشير زعفرانى و يا قرمز تيره است و مقطع آن سفيد است كه در مجاورت هوا تيره مىشود . طعم آن تند و زبان را مىگزد . بوى آن نامطبوع در آب و سركه حل مىشود و پس از حل در آب مايعى سفيد شيرى رنگ ايجاد مىشود .