تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 301

مساهمون:

ص٣٠١
ورم لثه‌ها بسيار نافع است . 2 . گونهء
Cymbopogon nardus ( L . ) Rendle
و مترادف آن
Andropogon nardus L .
مىباشد . اين گياه به انگليسى
Citronella grass
و به فرانسوى
Citronnelle
ناميده مىشود . از برگهاى باريك و دراز اين گياه در مناطق سيلان ، گويان ، فورموز ، جامائيك اسانس بسيار خوش‌بويى به نام اسانس
Citronnelle
تهيه مىشود . از گياه كه در سيلان روييده در حدود 4 / 0 درصد اسانس به‌دست آمده است كه شامل 61 - 57 درصد ژرانيول و 2 / 14 - 7 / 7 درصد سيترونلال « 1 » مىباشد . از گياهى كه در جاوه روييده اسانس بهترى به دست آمده است و اسانس حاصل از گياه جاوه در حدود 85 درصد ژرانيول داشته است . مادهء سيترونلال به فرمول خام
C 9 H 17 CHO
يك آلدئيد مايع بىرنگ است . اسانس سيترونل مايعى است زرد رنگ مايل به قهوه‌اى با بوى ليمو . اين اسانس منشأ تهيهء ژرانيول است و در عطرسازى و صابونسازى كاربرد دارد . چون حشرات از بوى آن گريزانند اگر به بدن ماليده شود از گزند حشرات مصون خواهند بود .

خواص - كاربرد

ريشهء اين گياه به عنوان مدّر ، معرق و ضد تب و براى معالجهء برونشيت به كار مىرود [ مىنات ] . در برخى مناطق ريشهء گياه را با كمى زردچوبه مصرف مىكنند ، خوردن دم كردهء برگهاى آن براى رفع ناراحتىهاى كبد و مالاريا مفيد است [ فوكود ] و معمولا پس از غذا خورده مىشود [ كروست و پتلو ] . بركيل معتقد است كه گياه
C . nardus
بايد در استعمال خارجى مصرف شود در حالى كه گياه
C . citratus
براى استعمال داخلى است . 3 . گونهء
Cymbopogon martini ( Roxb . ) Wats .
و مترادف آن
Andropogon martini Roxb .
مىباشد . اين گياه به انگليسى
Rosha grass
گفته مىشود . از دو واريته از اين گياه به نامهاى
C . martini var motia
و دومى بنام
C . martini var sofia
اسانس تهيه مىشود . اسانس اولى را
Palma rosa
گويند
. [ S . G . I . M . P ]
كه داراى 95 - 90 درصد ژرانيول است و دومى را اسانس
ginger grass
نام‌اند . اسانس
ginger grass
داراى مقدار زيادى ژرانيول و
هامش
( 1 ) .Citronellal