كمى دراز ، بيضى شكل ، نوكتيز و دندانهدار است . زير آن پوشيده از كرك و با دمبرگ كوتاه مىباشد . دانههاى آن به رنگ قرمز ، دراز ، سه وجهى داراى 5 - 4 شيار عرضى است كه در داخل كپسول ميوه قرار دارد .
اين گياه در سرتاسر هند و در مناطق معتدله كشمير نيز مىرويد . در ايران در بلوچستان ديده مىشود و در نصيرآباد نام محلى آن « خيرى » است .
از نظر تركيبات شيميايى در اين گياه اسانس وجود دارد و به علاوه در برگها و ساقه و شاخههاى گياه مادهء 4 و 7 و 5 - ترى هايدروكسى فلاوون - 7 - گلىكوزيد « 1 » يافت مىشود
. [ G . I . M . P ]
خواص - كاربرد
گياه خيرى در سرتاسر چين تا فيليپين و در هندوستان به عنوان دارو مصرف مىشود . در تايوان گياه به عنوان قابض ، مدّر و مليّن به كار مىرود [ ليو ] . در هندوچين داروى مسهلى و ضد كرم معده است [ كرووست و پتلو ] . در شبه جزيرهء مالايا جوشاندهء گياه را براى رفع ناراحتىهاى پشت و كمر مىخورند [ بركيل و بانيف ] . براى رفع ناراحتى پوست و در موارد جابهجا شدن استخوان و از جا دررفتگى ضماد آن را روى پوست مىمالند [ بركيل ] .
در اندونزى و فيليپين لهشدهء گياه را روى التهاب و جراحت مىاندازند و جوشاندهء گياه در موارد اسهال ، اسهال خونى ، بيرون افتادن ركتوم و ناراحتىهاى پشت و كمر مصرف مىشود [ هين و واناستىنيس كروسمان ] .
در فيليپين له شدهء گياه در موارد گزش مار سمّى و براى التيام زخم به كار مىرود و از شيرابهء آن در برخى موارد براى رفع تيرگى قرنيهء چشم مصرف مىشود [ گررو ، كوئى زمبينگ و ديگانگكو ] .
3 . گونه
EuphorbIA Tirucalli L .
نام محلى آن در جنوب ايران « بيدار » است .
اين گياه به شكل درختچه كوچكى است به بلندى 5 - 3 متر . تنهء آن استوانهاى به قطر 20 - 15 سانتىمتر خيلى پرشاخه . خيلى كم برگ . برگها خيلى كوچك و خطّى .
كپسول ميوهء آن به رنگ قهوهاى تيره . دانههاى آن تخم مرغى و برّاق است . اين درختچه بومى افريقاست در هندوستان و ايران نيز مىرويد و در برخى مناطق نيز
هامش
( 1 ) .5 , 7 , 4 - Trihydroxy flavone - 7 - glycoside