طب سنتى بيشتر ساقهء زيرزمينى يا بيخ آن است .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در ساقهء زيرزمينى و يا به اصطلاح بيخ گياه كه در بازار بنام ريشه عرضه مىشود ، وجود اسانس روغنى فرّار شامل اوژنول « 1 » و همچنين گلوكوزيد ژئين « 2 » و آنزيم تأييد شده است . به علاوه داراى مقدار زيادى تانن است .
خواص - كاربرد
در هند از گياه به عنوان مقوى و تونيك و قابض و براى جلوگيرى از خونريزى و بند آوردن اسهال و رفع ترشحات سفيد زنانگى ، التهاب حلق و در موارد اسهال خونى استفاده مىشود . از ساقهء زيرزمينى آن در اروپا به عنوان قابض و ضدعفونىكننده مصرف مىشود . براى افراد مسن و بخصوص افرادى كه دوره نقاهت بيمارى را مىگذرانند و ضعيف شدهاند از داروهاى مقوى بسيار مناسب مىباشد . فرآوردههاى ساقهء زيرزمينى آن براى رفع دردهاى ماهيچهها و تقويت اعصاب و به عنوان تببر بسيار مفيد است .
چون تانن فراوان دارد غرغرهء جوشاندهء آن براى رفع التهاب دردناك لثه ، قطع خونريزى از لثه ، سفت نمودن گوشت لثه و خوشبو كردن دهان نافع است . از خيساندهء ساقهء زيرزمينى گياه در شراب براى شستوشوى زخمها و التيام زخم استفاده مىشود .
در مصارف داخلى از دم كردهء 70 گرم ساقهء زيرزمينى تازه يا 40 گرم ساقهء زيرزمينى خشك در هزار گرم آب جوش استفاده مىشود . براى تهيه تونيك مقوى آن در حدود 50 گرم ساقهء زيرزمينى خشك گياه را در هزار گرم سركه مدت 8 - 7 روز مىخيسانند و پس از آن شروع به مصرف مىكنند و يك فنجان قبل از هر غذا بسيار مفيد است .
در استعمال خارجى از جوشانده 50 گرم بيخ خشك آن در هزار گرم آب به عنوان غرغره براى رفع تورم و خونروى از لثه به كار مىرود .
گونه ديگرى از همين خانواده در ايران مىرويد و خيلى شبيه حشيشة المباركه
هامش
( 1 ) .Eugenol( 2 ) .Gein