بالاى جنگل را دوست دارد . در هند در مناطق غربى معتدله هيماليا از كشمير تا كومائون انتشار دارد . در ايران در جنگلهاى مرطوب شمال ايران در ارتفاعات كلاردشت ، نور ، پل زنگوله و كجور تا ارتفاع 2000 متر از سطح دريا ديده مىشود .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيب شيميايى و مواد عامله ، پوست اين درختچه داراى
HCN
گلوكوزيد و تانن و لوروسرازين است . ميوهء آن داراى الكل سوربيتول « 1 » ، قند سوربوز ، سوربيك اسيد « 2 » ، ماليك اسيد ، پاراسوربيك اسيد « 3 » ، سيتريك اسيد ، سوكسينيك اسيد « 4 » ، سوربيتانيك اسيد « 5 » ، خيلى كم پروسيك اسيد « 6 » يا
HCN
و سرانجام كمى اسانس مىباشد . پوست ميوهء آن داراى مادهء رنگى قرمز است . در تخم آن در حدود 22 درصد روغن ثابت يافت مىشود . گل آن داراى مادهء ترىاتيلآمين « 7 » و برگ آن داراى آميگدالين و تانن است .
آميگدالين مادهء متبلورى است به فرمول
C 20 H 27 NO 11 3 H 2 O
كه در بادام تلخ ، برگهاى تيس ، هستهء گوجهء درختى ، آلوبالو ، هلو و . . . يافت مىشود .
توضيح : سوربيتول يا سوربيت تركيبى است با 6 عامل الكلى به فرمول خام
C 6 H 14 O 6
كه از عصارهء ميوهء تيس و يا با هيدرژناسيون گلوكوز به دست مىآيد .
خواص - كاربرد
از عصارهء تاز ، يا پختهء ميوهء تيس براى رفع سرفه ، گرفتگى صدا ، اسهال ساده ، اسهال خونى و همچنين در موارد تحريكهاى كيسهء صفرا و اختلالات هاضمه كه در اثر خوب كار نكردن كبد باشد استفاده مىشود .
در هند از ميوهء آن به عنوان مدر ، قاعدهآور و ضد اسكوربوت به مقدار محدود
هامش
( 1 ) .Sorbitol( 2 ) .Sorbic acid( 3 ) .Parasorbic acid( 4 ) .Succinic acid( 5 ) .Sorbitannic acid( 6 ) .Prussic acid - HCN( 7 ) .Triethylamine