تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 371

مساهمون:

ص٣٧١
زخم و عدم تماس با هوا استفاده مىشود . در كتب طب سنتى لاك را از نظر طبيعت گرم و خشك مىدانند و معتقدند كه در موارد استعمال داخلى و به عنوان دارو ابتدا بايد مغسول و تدبير شود يعنى قبل از مصرف روى آن كارهاى اصلاحى دارويى به عمل آيد . براى شستن يا غسل لاك به اين ترتيب عمل مىكنند كه ابتدا لاك را گرفته و از خاشاك و زوايدى كه دارد خوب پاك كرده و مىسايند و پس از آن مقدارى كاه مكى و ريوند چينى را گرفته در آب مىجوشانند و از آب جوشاندهء آن در حين ساييدن لاك بتدريج در لاك مىريزند و خوب مىسايند ، سپس لاك ساييده‌شده را از الك داروسازى يا وال رد كرده و بقيه كه مىماند آن را هم باز با كمى آب جوشاندهء كاه مكى و ريوند چينى مجددا ساييده و دوباره آن را هم از وال رد مىكنند ، آنچه كه از وال رد شده در آب ته‌نشين شود آن را برداشته خشك مىكنند . اين لاك كه به دست آمده دارويى است و در استعمال داخلى مصرف مىشود . لاك كه به ترتيب بالا مغسول و اصلاح و آماده شده است مقوى كبد و بازكنندهء گرفتگىهاى طحال و كبد است . لاك بويژه از داروهاى لاغركنندهء بدن است و براى استسقا ، فلج ، يرقان ، سرفه و سينه‌تنگى ، ضعف كبد و رفع درد كبد مفيد است . در مواردى كه براى طحال خورده مىشود بايد توأم با مصطكى خورد . مقدار خوراك آن تا 5 گرم است . تجربه حكماى طب سنتى نشان مىدهد كه اگر هر روز يك گرم لاك با سركه خورده شود و اين كار تا 40 روز ادامه يابد براى لاغر شدن بسيار مؤثر است . لاك براى رنگ كردن پارچه‌هاى پشمى و ابريشمى نيز كاربرد دارد . براى اين كار در آب جوشاندهء لاك به نسبت 5 درصد تارتر ( تارتارات اسيد دو پتاسيم ) يا ( تارتاريك اسيد ) مخلوط كرده و سپس پارچه را در اين آب مىجوشانند . و اما نوع ديگر لاك از منشأ حيوانى است كه از نظر مقايسه مختصرى از آن در اينجا درج مىشود . البته كاربرد دارويى ندارد . اين گونه لاك را به فرانسوى
La gomme laque
و به انگليسى
Lac
و پوشش نازكى از آن را كه به صورت ورنى در صنعت نجارى و ساير صنايع به كار مىرود
Shellac
مىنامند . به محلولى كه از حل كردن در الكل به دست مىآيد نيز
Shellac varnish
گفته مىشود . لاك منشأ حيوانى يا گوم‌لاك از ترشحات حشره‌اى كوچك به نام
Coccus lacca