خواص - كاربرد
دانههاى درخت استريكنين مهمترين منبع آلكالوئيد استريكنين است . استريكنين آلكالوئيد بسيار سمى است و به صورت دانههاى متبلور بىرنگ از دانهء ميوهء درخت استريكنين جدا مىشود . بروسين از نظر نوع سميت شبيه استريكنين است ولى با مقدار سميت خيلى كمتر ( 10 مرتبه ضعيفتر ) .
ميوهء درخت استريكنين كروى به حجم نارنج ، داخل آن گوشتى آبدار است و 15 - 10 عدد دانه در آن قرار دارد . دانهها مدور - مسطح شبيه دكمههاى پولكى ، رنگ آنها خاكسترى پرزدار و سخت است . مغز دانه عموما سفيد و نيمهشفاف و گاهى سياه و كثيف است . در اين دانهها معمولا دو آلكالوئيد عمده به نام استريكنين و بروسين وجود دارد كه قسمت عمده يعنى حدود 45 درصد مجموع دو آلكالوئيد را استريكنين تشكيل مىدهد .
تجربه نشان داده است كه مقدار آلكالوئيدهاى دانه در اثر ماندن مدت طولانى در انبار تغييرى نمىكند و اگر در مواردى مشاهده شده است كه دانههاى استريكنين بىاثر بوده است و آلكالوئيدهاى آنها از بين رفته است به علت تقلب و مخلوط كردن با دانههاى گياه
Strychnos blanda
كه نوع دانههاى بدون استريكنين است به جاى
S . nux vomica
مىباشد .
استريكنين از سموم قتاله قوى است و سميت استريكنين از اغلب سموم ديگر بيشتر است و خوردن 05 / 0 گرم آن ممكن است كه شخص را هلاك كند . علايم مسموميت با استريكنين بهطور خلاصه عبارت است از :
مدت كمى پس از هضم سم شخص احساس سرگيجه مىكند و نمىتواند با اطمينان راه برود و كمى بعد درد خفيف و حالت عدم فرمانبردارى در عضلات گردن و فكين ظاهر مىشود و شخص در حلق احساس تنگى مىكند . عضلات شكم و سينه مانند حالت طبيعى انعطافپذير نيستند و جمود و بىحركتى در آنها احساس مىشود .
اين ناراحتىها بتدريج شدت مىيابد و كمكم بيمار احساس خلجان و حركات ناگهانى و بىارادى و كزازى كه چندان دردناك نيستند ، مىكند ولى پس از مدت كوتاهى بر طرف مىشود و مجددا ظاهر مىشود و اين قطع و ادامه ناراحتى مكرر اتفاق مىافتد و هربار شديدتر مىشود و سرانجام خيلى شديدتر شده و تشنجات در قلب بروز مىكند و اختلال در نبض و قلب منجر به حالت سستى و بىحسى و مرگ