در وجود ساير داروها مزاجها به صورت گرم و سرد و خشك و تر مطرح مىشوند و بطور كلىترى و خشكى باعث تأثير بر مزاجها بوده كه برحسب درجات خود افراد و اشياء ، داروها را از يكديگر متمايز مىسازد .
به اين تقسيمبندىها بطور اجمال توجه فرمائيد :
هر مزاج در چهار درجه يا گرم است يا سرد .
هر مزاج در عين حال كه يا گرم است يا سرد در چهار درجه مىتواند خشك باشد يا تر .
درجهء يك ، شروع از كمتر است و بالاترين درجهء گرمى و سردى و همينطور ترى و خشكى چهار است . براى مثال به گياه مشهورى بنام زرشك اشاره مىكنيم :
زرشك داراى كيفيت و مزاج سرد است . آيا اين سردى در چه درجهاى است ؟ حكما فرمودهاند : در سوم سرد است . يعنى چه ؟ يعنى زرشك از درجهء يك و دو سردتر است ولى از لحاظ سردى به درجهء چهارم نمىرسد . هر درجهء از يك تا چهار به تنهايى به درجاتى ريزتر تقسيم مىشود .
4 - مزاج سوداوى ( عصبى )
تيرگى پوست همراه با نوعى پريدگى رنگ كه به نيلى يا خاكسترى مىزند .
سفيدى چشم نيلى يا آبى و در مراحل حاد به تيرگى مىزند . گرفتگى و كدورت چهره و تيرگى روى زبان در غلبهء سودا و آثار آن در ادرار و حالاتى از قبيل تهوع و بىاشتهايى از علامات غلبهء سودا است . افرادى حساس ، عصبى و خيالاتى و بسيار متأثر از محيط مىباشند .
دو گونه مزاج ديگر بنام مزاج تر و مزاج خشك وجود دارد كه در كنار مزاجهاى چهارگانهء فوق عنوان مىشود كه برحسب درجاتى كه دارد مزاجها را از