مشخص مىشود كه ابن سينا بسيارى از علل نازايى را كاملا شناخته و شرح و بسط داده است . نكته جالب در مقايسه بين نظريات ابن سينا ( 429 - 370 ه . ق ) و جرجانى ( 531 - 435 ه . ق ) ، پيشرفت مكتب طب سنّتى در اين فاصله زمانى است . جرجانى در مقايسه با ابن سينا علل بيشترى را براى نابارورى مطرح مىكند و همانطور كه اشاره شد ، آنها را در چهار گروه طبقهبندى مىنمايد . اين رشد و تكامل در طب سنّتى ادامه داشته ، بهطورىكه كه " حكيم محمّد اعظم خان " نويسندهى كتاب " اكسير اعظم " در قرن سيزدهم هجرى قمرى بازهم علل بيشترى براى نازايى مطرح نموده و آن را در 7 گروه عمده دستهبندى كرده است .
جدول 2 - 5 : علل عمدهى نازايى از ديدگاه طب نوين
فاكتورهاى جنس مذكر / اسپرمسازى و تلقيح معيوب
جراحى بيضه
بيضه نزول نكرده
هيپوگناديسم هيپوگنادوتروپيك
تروما به بيضه
هيپوتيروييدى
عفونتها
تماس با
DES
در دوران جنين
مصرف داروها
استفادهى مفرط از الكل
تب شديد
انزال زودرس
گرماى زياد موضعى
واريكوسل