امام صادق عليه السّلام از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت مىكند كه فرمود : فرزند آدم هرگز كارى را نمىكند كه گناه آن در نزد خداوند بزرگتر است از گناه مردى كه پيامبر يا امام را كشته و يا خانهء كعبه را - كه خداوند قبلهء مسلمانان قرار داده - ويران كرده و يا آب خود را در رحم زنى از طريق حرام قرار داده است .
اكنون به بررسى نكتههايى چند دربارهء حديث و دلالت آن مىپردازيم :
رجال حديث
حديث فوق نيز در دو كتاب روايى نقل شده است :
1 . شيخ صدوق ( 371 ه . ق ) در من لا يحضره الفقيه آورده است .
2 . شيخ صدوق آن را در خصال از شيخ طوسى نقل كرده است .
اين حديث نيز مانند حديث سابق شهرت روايى دارد كه سبب قوتى در سند آن مىشود . يادآور شديم ، شهرت روايى قرينهء خارجى است كه ضعف سند را جبران مىكند ، و شايد از صحت سند نيز بالاتر است . به همين جهت ، فقيهان روايت ضعيف جبران شده با شهرت را بر روايت صحيح غير مشهور مقدم مىدارند . « 1 »
اين روايت به صورت مرسله در من لا يحضره الفقيه ذكر شده كه دربارهء روايتهاى آن ، حسن ظنّ فوق العادهاى وجود دارد . برخى از فقيهان روايتهاى آن را معتبر دانستهاند ، زيرا صدوق در مقدمهاى بر آن صحت آن را ضمانت كرده است .
[ او فرموده : من در اين كتاب مثل نوع مصنفان رفتار نكردم كه هر حديثى را ضبط كنم ، بلكه احاديثى را برگزيدم كه صحيح است ، و بين من و خدايم حجت باشد ، و بر اساس آن فتوا دهم . ] « 2 »
بر اين اساس ، بسيارى از فقيهان مثل محقق سبزوارى ( 1091 ه . ق ) « 3 » و محقق حاج آقا
هامش
( 1 ) . محمد باقر بهبهانى ، الفوائد الحائريّه ، ص 478 ؛ سيد مصطفى خمينى ، تحريرات فى الأصول ، ج 3 ، ص 227 ؛ سيد محيى الدين الغريفى ، قواعد الحديث ، ص 109 .
( 2 ) . ج 1 ، ص 4 .
( 3 ) . ذخيرة المعاد ، ص 3 و 5 .