عمر زمين بعللى در لابلاى سنگها حبس شده و پس از تخمير بتدريج سيلان يافته و از شكاف سنگها خارج مىگردد . عده ديگر نسبت به منشاء آن نظرات ديگرى دارند .
موميائى داروئى است كمياب و ذى قيمت و در مداوا سريع الاثر بهترين نوع موميائى آن است كه از كوههاى داراب استان فارس بدست مىآيد و از كوههاى ديگرى از ايران نيز مانند كوههاى كهكيلويه و اسطهبانات نيز بدست مىآيد اولين بار در زمان فريدون پادشاه ايران قبل از اسلام بوجود آن پىبرده شد كه شرح و تاريخچه آن از حوصله اين مقوله خارج است . موميا از درز سنگها به مقدار خيلى كم خارج مىشود مثلا كل آن در مدت يك سال از كوههاى داراى نوشتهاند كه حدود دويست مثقال است كه بعضى سالها بيشتر و گاهى نيز كمتر مىگردد . در گذشته از سوى سلاطين افرادى مأمور مىشدهاند تا موميائى را كه قطره قطره از درز سنگها مىچكد در ظرفى مخصوص جمعآورى نموده و براى پادشاه وقت ارسال مىكردهاند شناختن و نحوه جمعآورى و نگهدارى اين ماده داروئى تخصص مىخواهد بعضى از مردم آن نواحى موميائى را خوب مىشناسند اما افرادى ناآشنا اين ماده داروئى را با قيرى كه همراه تركيبات نفت از اعماق زمين بيرون مىآيد و پس از تصعيد مواد فرار خود بر زمين مىماند اشتباه مىكنند و گاهى نيز افراد سودجو قير بدست آمده از شكاف زمين را با مقدارى روغن گل مخلوط كرده و بجاى موميا ببازارها عرضه مىدارند در قديم افراد آشنا به عمل استخراج و جمعآورى موميا سنگهاى حاوى موميائى را قدرى سوراخ مىكردهاند و در اطراف آنها مقدار زياد هيزم جمعآورى و آتش مىزدهاند و در اثر حرارت مقدارى از سوراخ مذكور موميا خارج مىگشته كه آن را جمعآورى و با مقدارى روغن حيوانى و گل برگ گل سرخ مخلوط نموده و ببازار عرضه مىكردهاند بهترين موميا آنست كه سياه و صاف و براق و نرم بوده و بوى بد نداشته باشد و آغشته به خاك و خاشاك نباشد و چون موميائى خوب را در دست بگيرند . مثل موم خالص به زودى نرم مىگردد . و بدست آغشته مىشود از ديگر راههاى شناختن موميائى اصل و خوب اين است كه اگر پاى مرغى را شكسته و سپس قدرى موميائى به آن ضماد نموده و آن را ببنديم و قدرى نيز به آن بخورانيم
گياهان دارويى و نحوه كاربرد آنها براى بيماريهاى مختلف در طب سنتى ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: سيد مهدى خسروى
ص٢٢٣