گفتار ششم : معين بر حمل
عنوانى است كه پس از شمرده شدن علتهاى نازايى و درمان آنها در پايان باب عقر و عسر الحبل در منابع مربوط به بيمارىهاى زنان آورده شده است . در اين بخش ، به داروها و تدابيرى اشاره مىشود كه بدون توجه به علت و درمان نازايى مىتوانند كمككار يا تسريع كننده بارورى باشند . به عبارتى ، مىتوان گفت تدابير و ادويه آورده شده به عنوان معين بر حمل مىتوانند به طور عمومى براى افزايش ميزان بارورى زوجين - بدون در نظر گرفتن علت عقم و نابارورى - تجويز گردند . به طور معمول ، روش مصرف اين ادويه در زنان به شكل خوراكى ، بخور ، و فرزجه ، و در مردان به طريقه طلا و ماليدن ذكر شده است . بيشتر تدابير و داروهاى آورده شده در اين باب را مىتوان به صورت تكرار در تمام كتابها مشاهده كرد ، به گونهاى كه گاهى تنها تفاوت در يك جزو از نسخه است . همچنين ، در بعضى نسخهها اسامى ادويهاى ديده مىشود كه شايد به راحتى نتوان تهيه كرد ( مانند مدفوع روباه ) يا دارو به شكلى است كه بيمار به هيچ وجه نمىتواند آن را مصرف كند ( مانند نوشيدن ادرار فيل ) . در اين بخش ، سعى شده تعدادى از نسخهها و تدابير مشترك در منابع مختلف آورده شود .