فرموده آنچه در آيه امر شده است چشم فروداشتن در مواجهه با زنان است در مقابل چشم بازكردن ( به معنى امعان نظر ) و چشمچرانى « 1 » . ( آيات الاحكام ، شانهچى ، ص 246 )
آيه فوق احكام نگاهكردن و نحوهى همصحبتى و حجاب را بيان دارد . نخست مىگويد به مؤمنان بگو چشمهاى خود را ( از نگاهكردن به زن نامحرم و آنچه نظر افكندن به آن حرام است ) . فروگيرند . و دامان خود را حفظ كنند « 2 » .
« قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ
. . .
وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ » .
منظور آيه ، اين است كه انسان به هنگام نگاهكردن معمولا منطقه وسيعى را زير نظر مىگيرد . هرگاه زن نامحرم در حوزه ديد او قرار گرفت چشم خود را چنان فروگيرد كه آن زن از منطقه ديد او خارج شود تا به گناه نيفتد . و اينكه غض را به معنى كاهش گفتهاند منظور همين است . دومين مسئله مطرحشده در آيه حفظ فروج است . فرج در اصل به معنى شكاف و فاصله ميان دو چيز است « 3 » .
منظور از حفظ « فرج » در محل بحث همان گونه كه در روايت آمده است پوشاندن از نگاه ديگران است . در حديثى از امام صادق « ع » است كه « كل ما كان فى كتاب اللّه من ذكر حفظ الفرج فهو من الزنا الا فى هذا الموضع للحفظ من أن ينظر اليه » . « هر آيه كه در قرآن سخن از حفظ فرج آمده است منظور حفظ كردن از زنا است . جز اين آيه كه منظور آن حفظ كردن از نگاه ديگران است . و به اين ترتيب همان گونه كه نگاه و لمس شهوتآلود بر مردان حرام است ، بر زنان نيز حرام مىباشد . و پوشاندن صورت ، چه از مرد و چه زن ، براى زنان نيز مانند مردان واجب است . « 4 » ( تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 437 و 438 )
هامش
( 1 ) . كنز العرفان ، ج 2 ، ص 220 - لسان العرب و معجم الوسيط ذيل ماده غضّ .
( 2 ) . تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 436 .
( 3 ) . همان ، ص 437 و لسان العرب و معجم الوسيط ذيل ماده فرج .
( 4 ) . نويسندگان : در اينجا فرج مطلق پاكدامنى است . نه فقط فرج به معنى خاص كه زنا باشد . بلكه زنا قدر متيقن است . و حديث امام صادق ( ع ) ، بيان قرآنى را توسعه داده و تفسير نموده است .