قرار گيرد و در مواردى كه موضوعات جديدى مطرح شود ، فقها براساس كليات و قواعد اصلى ، مىتوانند حكم موضوع را استخراج كنند .
محيط زيست براى موجودات زنده حاصل مجموعهاى از تعادلها است كه برهم خوردن هركدام از آنها تداوم زندگى را با مشكل مواجه مىكند . حكمتى در خلقت هر موجود زنده است و از بين رفتن هرگونهء گياهى يا حيوانى بر آسيبپذيرى ساير گونهها در بلندمدت اثر مىگذارد و نقش بشر شناختن فرآيندهاى تعادلى و مراقبت از آنهاست .
خداى متعال انسان را آفريده و به او شرافت و كرامت بخشيده و براى ادامهء حياتش نعمتهاى فراوانى را به عنوان خير ، فضل ، رحمت و رزق در دل طبيعت به وديعه نهاده و مؤمنان را به بهرهورى و مصرف درست آنها تشويق كرده است .
خداوند انسان را به بهرهورى مناسب و در حد شان خود از مواهب و نعمتهاى الهى امر كرده است چنان كه مىفرمايد : بگو اى پيامبر چه كسى زينتهاى خدا را كه براى بندگان خود آفريده حرام كرده و از روزى حلال و پاكيزه منع كرده است . « 1 » از سوى ديگر ، هر نوع آلودگى محيط ( حتى آلودگى صوتى ( به هيچ وجه مشروع نبوده ، بلكه بر خلاف كتاب خدا و سنت پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تجاوز به حقوق ديگران ، ستم ، گناه و حرام مىباشد .
همچنين حفاظت محيط زيست در اسلام هيچگونه تباينى با بهرهورى اصولى از طبيعت ندارد ، بلكه به نحوهء بهرهبردارى از طبيعت بستگى دارد . برطبق اين اصول ، جوامع اسلامى ، اساس توسعه را بايد بر پايهء استفاده مشروع قرار دهند كه از طريق توجه كامل به مجموعهء شرايط ، مقررات و حدودى كه خداوند در بهرهبردارى و استفادهء مشروع از نعمتهايش
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) ، آيه 32