دستگاههاى سازنده تن آدمى
عبارتند از :
1 - دستگاه گوارش : كار اين مجموعه تغيير دادن مواد غذايى به صورتى قابل استفاده براى سلولهاى بدن ، جذب و وارد ساختن آنها در دستگاه توزيع مىباشد .
2 - دستگاه گردش خون : شامل يك تلمبه دو قسمتى به نام قلب است كه خون يعنى « رساننده مجموع مواد جذب شده لازم براى بدن » را به گردش در مىآورد تا در دسترس تمامى سلولها قرار گيرند .
تلمبهى طرف چپ ، خون را با فشار زياد درون رگهايى به نام شريان مىفرستد . شريانها هرچه از قلب دور مىشوند كوچك و كوچكتر مىگردند تا آنكه به درون بافتها مىرسند . در آنجا به رگهاى بسيار نازك به نام مويرگ تبديل مىشوند كه سلولها را در ميان مىگيرند . فشار خون ، بخشى از مواد غذايى خون را از مويرگها عبور مىدهد و وارد فضاى بين سلولها مىكند . اين مايع مغذى آب ميان بافتى نام دارد . بقيه خون وارد رگهاى نازك ديگرى مىشود به نام وريدهاى كوچك . وريدها ، خون را به سوى قلب مىآورند و هرچه به قلب نزديك مىشوند به هم مىپيوندند و بزرگتر مىشوند و سرانجام خون را وارد تلمبه راست قلب مىكنند . قسمت راست قلب خونى را كه از تمامى بدن بازگشته به درون دو شريان ريوى مىفرستد كه به ريهها بروند و تبادلات اكسيژن و دىاكسيد كربن انجام دهند . چهار وريد ريوى خون را از دو ريه به تلمبه چپ مىآورند تا در تمامى بدن به گردش درآيد .
آب ميان بافتى كه گرداگرد سلولهاست به كندى حركت مىكند و در مويرگهاى لنفى و بعد در رگهاى لنفى جمع مىشود و سرانجام با خون وريدى وارد تلمبه راست مىگردد .
3 - دستگاههاى تصفيه خون : الف ) كليهها كه مواد زايد خون را به صورت ادرار دفع مىكنند . ب ) كبد كه علاوه بر تنظيم بسيارى از مواد خون ، مواد زايد را به صورت صفرا وارد روده مىكند . ج ) غدههاى عرق كه ضمن كمك به تنظيم دماى بدن ، مواد زايد را به صورت عرق بيرون مىريزند .
4 - ريهها ، دستگاه مبادله اكسيژن و دىاكسيد كربن : ريه گاز حياتى اكسيژن را با حركات منظم قفسه سينه وارد خون مىسازد و زيادى گاز دىاكسيد كربن را به بيرون از بدن مىفرستد . آدمى بدون غذا روزها و بدون آب ساعتها مىتواند زنده بماند اما بدون اكسيژن نمىتواند چند دقيقه دوام بياورد .
5 - دستگاه حركت : شامل استخوانبندى ( تكيهگاه دستگاههاى ديگر ) و عضلات است كه با استخوانها اهرمهاى گوناگون تشكيل مىدهند و عضلات با انقباض خود حركت اعضاى بدن نسبت به يكديگر و محيط پيرامون خود را امكانپذير مىسازند .
6 - دستگاه عصبى : شامل مغز و نخاع و دستگاه عصبى خودمختار است كه با دوازده جفت عصب مغزى و 31 جفت عصب نخاعى ، اولا ارتباط بين اعضا و دستگاههاى بدن را تأمين مىكند ، ثانيا آدمى را از اوضاع و احوال محيط آگاه مىسازد تا بتواند عكسالعملهاى مناسب در برابر آنها داشته باشد .
7 - دستگاه غدد درونريز : اين دستگاه هورمونهاى گوناگون را براى تنظيم سوختوساز و ديگر فرايندهاى حياتى مىسازد و مستقيما در خون مىريزد تا در بدن توزيع گردد و به بافتهاى هدف برسد . علت اينكه به آنها درونريز مىگويند اين است كه مستقيما در خون مىريزند .
خون در واقع محيط داخلى بدن محسوب مىشود .
غدههاى بزاقى ، معدهاى و رودهاى غدههاى برون ريزند . ممكن است تصور شود كه ترشحات غدههاى معده و روده كه بيرون نمىريزند بلكه داخل معده و روده مىريزند ! اما دستگاه گوارش لولهاى است كه ابتدايش دهان و انتهايش مخرج است كه به بيرون راه دارد .
آنچه داخل معده و رودههاست در واقع بيرون از محيط