( Ferdinand Justi )
ترجمه مرحوم دكتر رضازاده شفق اقتباس گرديده است .
از آنجا كه هوم در طب ايران باستان و همچنين در آئين زرتشت بسيار مورد نظر بوده بدين جهت آن را در ختام اين مبحث طى فصل علىحده متذكر مىگرديم .
هوم - ( هئومه -
( Haoma
-
گياه كوچكى است كه گلهاى زرد دارد . منبت آن در ايران و افغانستان و بلوچستان و هندوستان ( شبه قاره هندوستان ) مىباشد و همان است كه هنديان بدان سوم ( سوما -
Soma
) گويند . به موجب نظر دكتر
Aitchinson , R . d de Merqunem
اين گياه همان
Ephedra Vulgaris
مىباشد كه داراى ماده افدرين است ( خلاصه و اقتباس از زيرنويس صفحه 50 مزديسنا مرحوم دكتر محمد معين ) .
ايرانيان باستان با هوم شراب جاودان تهيه مىكردند و براى آن خواص زيادى قائل بودند درباره اين گياه و خواص آن در كتب مذهبى زرتشتيان مطالب بسيارى آمده است ، تا آنجا كه اين گياه نزد ايرانيان باستان بسيار ستوده شده و قسمتهائى از كتابهاى دينى زرتشتيان درباره هوم مىباشد كه آن را هوم يشت گويند .
اما كلمه هوم در كتابهاى داروئى و قرابادين عموما آمده است و خواص آن را در اين كتب ذكر كردهاند .
محمد مومن ديلمى صاحب تحفة المومنين ( معروف به تحفه حكيم مومن ) در فصل هاء و واو درباره هوم گويد :
" هوم المجوس -
گياهى است ساقش يك عدد و باريك و صلب و گلش زرد و تيره و شبيه به ياسمن و برگش ريزه است و ظاهرا از جنس ارغوان زرد باشد و نزد بعضى بخور مريم است در اول و سيم گرم و خشك و جالى و مفتح سدد و باحدة و بسيار مجفف و