روگينها « 1 » يا آلت جراحى : براى تراشيدن استخوان ؛
متهء جمجمه : براى بزل « 2 » رأس .
كليهء ابزارهاى لازم براى شكستهبندى و جا انداختن مفصلى ، باندها ، كمپرسها ، آتلها ، ماشينها و وسايلى براى اكستانسيون و كنتراكستانسيون و بالاخره اسفنجها ، بادكشها ، اسباب تنقيه ، نيش براى فصد ، اسبابهايى براى بخور دادن و آلاتى براى تزريق كردن و بسيارى آلات و ادوات ديگر .
جراحان قديم اين آلات و ادوات جراحى را در كتب خود وصف كرده ، شكل و انواع مختلف و فوايد هر يك را ذكر نموده و بالاخره طرز به كار بردن آنها را برحسب موقعيت بيان كردهاند . در بسيارى از موارد ، وضع قرار گرفتن جراح را نسبت به بيمار و همچنين نسبت به محلى كه بايد مورد عمل جراحى قرار گيرد ، با كمال دقت شرح داده ، حتى دربارهء تابش روشنايى در محل عمل جراحى و طول برش با بيستورى و . . . از ذكر نكات لازم فروگذارى نكردهاند . همچنين طرز پانسمان ، زخمبندى ، نوارپيچى و كمپرسها مورد توجه دقيق آنها قرار مىگرفته است .
5 - عملهاى جراحى در ايران قديم و چگونگى آنها
جراحان قديم تا آنجا كه بنده مطالعه كردهام ، اين اعمال جراحى را انجام مىدادهاند :
عمل كاتاراكت ، فيستول لاكريمال ( كه گاهى برش مىدادند و تا سينوسها پيش مىرفتند و تمام سينوس را باز و گاهى استخوان بينى را سوراخ و كوتريزاسيون مىكردند ) ، عمل برداشتن لهات ، آميگدالتومى ، شكافتن آبسه آميگدالين ، برداشتن غدههاى خنازيرى ، عمل بىدلييه « 3 » ، عمل پوليپ بينى كه آن را كاملا درمىآوردند و جاى آن را مىسوزاندند « 4 » ، لارنگولوتومى ، تراكئوتومى ، توراسنتز ، عمل فتق ، بواسير ، هيدروسل واژينال ، واريس ، آنوريسمهاى مختلف ، پرولاپس ركتوم ، پرولاپس رحم ، آمپوتاسيون و عمل سنگ مثانه .
هامش
( 1 ) .Rugines( 2 ) . [ شكافتن چيزى ، سوراخ كردن ]
( 3 ) .Bee - de Liere( 4 ) . [ كتريزه مىكردند . ]