همچنين وى در جاى ديگر مىفرمايد :
« لازم است اين نكته را به عرض برساند كه هرچند در زمانهاى اخير علم پزشكى ترقيات محسوس و آشكار كرده است و مخصوصا در علم تراپوتيك و تهيه و استخراج مواد مؤثر گياهان مانند آلكالوئيدها و گلوكزيدها و غيره و ساختن آنها به طريق سنتز سبب ويرانى و كساد مكاتب قديم شده و در اين زمينه جاى هيچگونه سخن نيست ، مع ذالك با توجه به مشاهدات و تجاربى كه در اين سالهاى اخير استادان و پزشكان نامور جهان كردهاند به اين نتيجه مىرسيم كه مشاهدات و تجارب علماى قديم پزشكى و مخصوصا ابن سينا را در قلمرو مفردات پزشكى ناديده نمىتوان گرفت زيرا به تجربه رسيده است كه اولا خود گياه طبى و اصلى داراى خواصى است كه گاهى برترى و امتياز آن را بر مواد مستخرجه و عصارهها و اسانسها مسلّم مىكند و چهبسا نتايج درخشانى در معالجه بيماران به ما مىدهد كه با تجويز مواد مؤثر سنتتيك نمىتوان بهدست آورد ، ثانيا در بيشتر موارد تجارب فيزيولوژيكى و شيميايى كه اخيرا در گياهان طبى به عمل آمده اغلب نتيجه آنها تأييد نظر علماى قديم است .
( * 4 ) . كسانى را ديدهايد كه براى خودكشى 30 گرم آسپيرين خوردهاند و علايم مسموميت شديدى پيدا كرده ولى نمردهاند اما كسانى هم ديده شدهاند كه 20 گرم آسپيرين سبب مرگ آنها شده است . يك حادثه بسيار عجيب اين بوده است كه شخصى 128 گرم آسپيرين خورده و توانستهاند او را نجات دهند .
( * 5 ) . فارماكولوژى پزشكى گيتى ، صفحه 574
( * 6 ) . درمانشناسى ، تأليف آرنوزان ، جلد 1 ، صفحه 590
( * 7 ) . تصور نفرماييد كه اين امر فقط مربوط به آسپيرين است ، بلكه غالب داروهايى كه امروزه ساخته شده همين حكم را دارند ، مثلا قرصى به نام وانتيلات در سوئيس براى درمان آسم ساخته شده است كه مخلوطى است از تئوفيلين ، افدرين ، فنوباربيتال ( - لومينال ) . در خواص آن مىنويسد : « وانتيلات اسپاسم برونشها را از بين مىبرد و به اين جهت آن را براى درمان آسم مزمن به كار مىبرند ولى چون تئوفيلين و افدرين مراكز عصبى را كمى تحريك مىكنند به اين جهت آنها را با فنوباربيتال كه در برابر تحريك مراكز اعصاب اثر تسكينى دارد مخلوط كردهاند » .
در اينجا فنوباربيتال بهمنزله مصلح اثر مىكند ولى بايد دانست كه همين مصلح و بسيارى از نظاير آنكه در صنايع داروسازى مدرن بهكاررفته مصلح واقعى نيستند زيرا آنها نيز به نوبه خود داراى مضارى هستند و دانشمندان هنوز موفق نشدهاند كه حتى يك مصلح بىعيب و نقص براى هريك از داروها بسازند چنانكه خود همين فنوباربيتال ( لومينال ) در قرص وانتيلات كه به عنوان مصلح بهكاررفته ، زيانآور است زيرا در آسم مزمن كه بايد مدتى كموبيش طولانى قرص مزبور را مصرف كنند خطراتى شبيبه به نورلپتيكها ايجاد مىكند و مىدانيم كه رانندگان وسايط نقليه اگر ليبريوم يا واليوم خورده باشند نمىتوانند آنطور كه بايد و شايد كنترل خود را حفظ كنند ، خاصّه هرگاه مشروبات الكلى آشاميده باشند و اتفاقا در بروشور وانتيلات نيز همين مطلب قيد شده و مىنويسد : « توجه فرماييد كه وانتيلات چون خاصيت مسكن دارد ( به علت وجود فنوباربيتال ) واكنش رانندگان وسايط نقليه را مخصوصا پس از مصرف مشروبات الكلى كم مىكند » ، پس اين چه مصلحى است كه خود احتياج به مصلح ديگر دارد تا آن را از بين ببرد يا كم كند .
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — صفحة 362
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٣٦٢