ان چاهى حفر كنند كه رطوبت انها در ان نفوذ كند و بعلاوه در كمال دقّت هم روى انها را با كاهگل يا با بوريائى مستور نمايند ضمنا بايد ملتفت بود كه اين احتياطات نهفقط از براى حفظ صحّت مفيد است بلكه از براى زراعت هم كمال فائده را دارد زيرا كه ديكر رشوهء زمين چون در معرض هوا نيست فساد و عفونت پيدا نكند و از حيّز انتفاع نيفتد ولى بهتر انست كه رشوه و فضولات دوابّ را هيچ وقت در حول منزل قرار نداده و بعلاوه انها را در مهبّ رياح نيز نكذارند
كودالها و غديرهائى كه اب راكد دارند و در جنب خانه مىباشند هم از از اين قبيلاند و نهانست كه فقط اين غديرها نزديك قلاع و خانههاى رعيتى باشند بلكه اكثرى از متموّلين در باغهاى خود مخارج زيادى كرده باسم درياچه احداث چنين غديرها كنند كه ابش عفن و پر از لجن مىباشد و چنين منابع اب بوساطت احتواء تدريجى ذرّات اليه حيوانيّه و نباتيّه و تخمّر انها هميشه خطير و مخصوصا در وقت لجنكيرى ساليانه كه اب را حركت مىدهند يا اينكه مىكشند خطرشان زياده است و اين مسئله را اينجانب و جمعى از حذّاق اطبّاء در مواقع مختلفه ثابت كرده و بتجربه رساندهايم كه در هنكام لجنكشى حوض و آبانبار يا درياچههاى مذكوره حميّات نايبه و غيره در ساكنين حول و حوش انجا بروز عمومى پيدا كرده است
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 133
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص١٣٣