از تخم سداب و تخم فنجشك و دبع و پودينه و مرزنجوش و قيصوم و ترميس نمايند و بادهان حاره محلله مثل روغن خيرى و نرگس و مانند آن مالش موضع كنند و يا اين سفوف بخورند تخم داب باديان تخحم گزركرد يا تخم گندنا هر واحد سه درم زيرهء سياه چهار درم تخحم فنجشك دو درم كوفته بيخته برنج سه درم به عرق باديان يا به جلاب شكر هر واحد ده درم تناول نمايند .
[ خجندى ]
خجندى گويد كه هر صباح شربت از باديان و انيسون و تخم فنجكشت هر واحد يك درم و گلقند ده درم بنوشند و غذا لحوم طيور به امعاع گرم تناول كند و ترياق اربعه بخورند و لبلاب فنجشك مرزنجوش پودينه وج شيح مساوى به آب برگ جلاب و اندك سريش ضماد كنند و روغن سداب و امثال آن بمالند و سفوفى كه در قول محمود گذشت سه درم به جلاب گلقند و باديان و نانخواه بخورند .
[ ابو منصور ]
ابو منصور گويد كه دوام اغذيه محلل رى نمايند و اطعمه زيرهء نانخواه و افاويه زياده دارند و ؟ اغذيل مفنخه مثل باقلا و لوبيا و عدس و بقول و فواكه رطب و شرب آب سرد و خاصته بر نهار اجتناب كنند .
[ داود ]
داود گويد كه در ازالهء فتق ريحى جاى طمع نيست على الاصح و ليكن تخفيف به تبرك مفنخات مثل فول و ير و اكثار و از كاسرات رياح مثل فلافله .
علاج فتق مائى
بر معجون كندر و اطريفلات و فنجنوش و معجون فلاسفهء خبث الحديدى مداومت كنند و ضمادات منشف رطوبات مثل خاكستر چوب انگور و خاكستر چوب بلوط به روغن زيت كه بطبخ قوام آن نموده باشند آميخته و يا آن چه از نطرون و عاقرقرحا و مارقشيشا و مقل و نانخواه و روغن زنبق سازند و يا از سرگين گاو سرگين كبوتر سرگبن گوسفند فلفل زيرهء سياه بورهء ارمنى با روغن زيت سرشته استعمال نمايند و به قول اهل هند خوردن زردچوبه به آب بغايت مجرب و بستن نر انگشت پاى مخالف و بستن برگ تنباكو خشك بر خصيه نهايت مفيد است و آن چه در علاج استسقاى زقى به گفته شد به كار برند و از اغذيهء مولد رطوبات و مدرات پرهيزند .
و اگر سود ندهد نشتر عريض زنند و رطوبت را برآرند .
و چون عود كند باز چنين كنند و بعضى بعد اخراج آب داغ ميدهند و بعد از آن مرهم مدمل ميگذارند .
و گويند كه اجتماع آب كه به سبب برودت كيسهء انثيين باشد به سبب گرمى داغ مبدل بحرارت ميگردد و ديگر بار رطوبت تولد نميكند .
اقوال متبحرين :
[ سويدى ]
سويدى گويد كه طلا به روغن دارچينى و قرومانا و كذا بزرقطونا و حلبه و كذا مويزج و زره و كذا مويز نمقى و فلفل و كذا مرقششا و عاقرقرحا و كذا حب الغار و كذا خاكستر گرم و زيت خوشبو و شرب و ضماد و داقحون و شرب عصاره لحيته التيس هر واحد دره مائى و قيلهء مائى را نافع است .
[ بوعلى ]
بوعلى ميگويد : استفراغ ماهيت به بزل كنند .
و اگر خوف عود آن باشد باز علاج به بزل نمايند .
و اگر خواهند داغ نهند به اين نوع كه آهن باريك كرد كه در ظان هجى باشد گرم ميكنند مثل آلة داغ و خصصتين و بر آن نهند .
و ايضا بگيرند خاكستر بلوط و بزيت مقوم به طبخ اميزند و بدان ضماد كنند كه خلى سودمند است و بگيرند نطرون سى درم و موم شش اوقيه و زيت شش اوقيه و فلفل صد عدد و حب الغار هشتاد عدد از آن لزوم ضماد ضماد نمايند و مقل عربى به آب دهن انسان گاهى قيلل مائى صبيان را تحليل كند .
[ مجوسى ]
مجوسى مينويسد كه چون آب ميان انيشتن و جلد آنها جمع شود بايد كه اين ضماد نمايند فلفل دو درم نطرون بيست درم حب الغار مثل فلفل باريك سائيده موم سرخ و زيت انفاق به قدر حاجت گداخته ادويه در آن حل ساخته ضماد كنند .
و ايضا بگيرند نوره و در آب خوب بر هم زنند و آب صاف